پایاننامهها و رسالههای دورههای تحصیلات تکمیلی از مهمترین برآیندهای پژوهشی فارغالتحصیلهای این دورهها هستند. اگرچه ایده اصلی در پایاننامه و رساله دانشجویی به طور معمول مربوط به دانشجو است، اما گروه راهنمایی و موسسههای آموزش عالی نیز میتوانند در پروراندن و تکمیل ایده، و سرانجام در نگارش آن نقش داشته باشند. با این حال، مساله اصلی که به نظر میرسد هنوز به آن توجه نشده، حقوق مادی و معنوی هرکدام از این افراد یا نهادهایی است که در تدوین و تکمیل این آثار نقش دارند. در این مطالعه سعی خواهد شد این مسئله با رویکرد حقوقی مورد بررسی قرار گیرد. حقوق مالکیت فکری از زیرساختهای گردآوری، سازماندهی، و اشاعه پایاننامهها و رسالههای دانشجویی است و لذا ضرورت پژوهش در این زمینه اجتنابناپذیر است. هدف کلی این پژوش بررسی و مطالعه تطبیقی بنیانهای قانونی حق مادی و معنوی مالکیت فکری بر پایاننامهها و رسالههای دانشجویی در ایران و برخی کشورهای صاحبنام در اینباره (ایالات متحده و کانادا) است. رویکردی که برای پاسخگویی به پرسشهای پژوهش انتخاب شده، رویکرد کیفی است، و روش پژوهش «تحلیل اسناد» خواهد بود. با توجه به آنکه نگارش پایاننامهها و رسالههای دانشجویی در بیشتر نظامهای آموزش عالی در کشورهای گوناگون از ملزومات فارغالتحصیلی دانشجویان است، در نتیجه جامعه تحت بررسی این پژوهش شامل قوانین، مقررات، آییننامهها، و شیوهنامههای مرتبط با کپیرایت، به ویژه درباره پایاننامهها و رسالههای تحصیلات تکمیلی در ایران و کشورهای ایالات متحده و کانادا میشود. این پژوهش پیوند مستقیمی با تمامی افراد و نهادهایی دارد که به نوعی در تدوین، تکمیل، انتشار، و بهرهبرداری از پایاننامهها و رسالههای دانشجویان نقش دارند. مضافا اینکه در مورد چاپ انتفاعی پایاننامهها و رسالههای دانشجویان تحصیلات تکمیلی و تعیین حقوق مادی و معنوی مربوط راهگشا خواهد بود.
بیگزاده آروق، صفر، و بهروز رسولی. 1395. بررسی حقوق مالکیت مادی و معنوی پایاننامهها و رسالههای دانشجویی در ایران. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
