بررسی هم‌راستایی خدمات و فعالیت‌های کتابخانه‌های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با اهداف و ماموریت‌های سازمانی دانشگاه‌ها و کتابخانه‌های شاخص جهانی

هدف: پژوهش بررسی همراستایی خدمات و فعالیت‌های کتابخانه‌های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با اهداف و ماموریت‌های سازمانی دانشگاهها و کتابخانه‌های شاخص جهانی است.

روش: روش پژوهش اسنادی و پیمایشی است. رویکرد پژوهش نیز کمّی است. در روش نخست، ابتدا بررسی محتوای اسناد بالادستی، برنامه استراتژیک، اهداف و ماموریت‌های مؤسسه‌های آموزشی و پژوهشی کشور و نیز کتابخانه‌های شاخص جهانی مورد بررسی قرار گرفت. در قسمت دوم پژوهش با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته خدمات و فعالیت‌های کتابخانه‌های مرکزی وابسته به دانشگاه‌ها در مراکز  استانی مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری شامل 10 دانشگاه منتخب و مطرح جهان براساس شاخص رتبه‌بندی تایمز در سال 2022 بود. علاوه بر آن، 34 کتابخانه در مراکز استانی و 7کتابخانه در تهران (در مجموع 41کتابخانه)  انتخاب شدند. روایی پرسشنامه بر اساس روایی صوری مورد بررسی قرار گرفت.

یافته‌ها: تطبیق میان انواع خدمات کتابخانه‌ای و  نقشه جامع علمی کشور نشان می‌دهد که این خدمات تا حد متوسط توانسته است اهداف این شاخص‌ها را تامین کند. این زمینه‎های اصلی در ارتباط با مولفه‌هایی چون: تلفیق آموزش با تربیت، پژوهش و مهارت؛ توسعه علم، فناوری و نوآوری؛ سطح دانش و نیز گسترش علمی قابل ملاحظه است. در ارتباط با برنامه وزیر عتف، خدمات کتابخانه‌ای نیازمند ارتقاء به ویژه در حوزة مرتبط با موفقیت در حوزه‌های علمی و فناوری در سطح ملی و بین‌المللی و رویکردهای نوین آموزشی و پژوهشی است. در خصوص برنامه سیاست‌های پژوهش و فنّاوری کشور نیز خدمات کتابخانه‌ای در ارتباط با مولفه‌های تحقیق وتوسعه، شبکه‌سازی در زمینه دانش و خدمات مشاوره‌ای وضعیت بهتری دارد. در رابطه با نقش کتابخانه در سند دانشگاه اسلامی، حوزه‌های مرتبط تا حدودی دارای همپوشانی و تامین شاخص‌های آن هست. در ارتباط با ﻗﺎﻧﻮن اﻫﺪاف، وﻇﺎﯾﻒ و ﺗﺸﮑﯿﻼت وزارت ﻋﻠﻮم، ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت و ﻓﻨﺎوری، خدمات کتابخانه‌ای بیانگر ارتباط مناسب‌تری است.

نتیجه‌گیری: خدمات کتابخانه‌ای در ارتباط با فعالیت‌های کتابخانه‌های شاخص جهانی و نیز اسناد بالادستی حوزه آموزشی و پژوهشی وزارت عتف نیازمند تقویت و بهبود است.