امروزه دانشگاهها با توجه به جایگاه محوریشان در رفع نیازمندیهای ملی و فراملی، نقش حیاتی در توسعه کشورها دارند. در دهههای اخیر رتبهبندی دانشگاهها و موسسههای آموزش عالی رشد قابل توجهی داشته است و دولتها، دانشگاهها، دانشجویان و حتی سازمانهایی که با نهادهای دانشگاهی ارتباط ندارند جهت تبلیغات، به مسئله رتبهبندی دانشگاهها و موسسههای آموزش عالی پرداختهاند. به همین منظور نظامهای رتبهبندی مختلف با شاخصهای متفاوت در سراسر جهان ارائه شده است که به شکل ملی و بین المللی دانشگاهها و موسسههای آموزش عالی را رتبهبندی مینماید. سامانه جایگاه علم، فناوری، و نوآوری ایران در جهان ( نما) که توسط پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران پیادهسازی شده است گزارشی از دانشگاهها و موسسههای آموزش عالی داخل کشور را بر اساس شاخصهای کلیدی جهانی ارائه میکند. گزارشهای ارائه شده توسط نما تنها جنبه توصیفی دارند و تحلیلی بر روی دادههای رتبهبندی دانشگاهها ارائه نمیدهند. از طرفی پیشبینی کردن آینده بر اساس دادههای گذشته و حال، فرآیند بسیاری مهمی در برنامهریزی و تصمیمگیری است. مراکزی که بتوانند بهترین راه و عملیترین شیوه، جهت رسیدن به هدفها را با حداقل خطا پیشبینی نمایند، میتوانند در آینده موفقتر باشند. بر این اساس، پیشبینی جایگاه دانشگاهها و موسسههای آموزش عالی ضروری به نظر میرسد زیرا میتواند بر عواملی مانند رقابت برای جذب دانشجویان برتر، تجاریسازی، تامین و جذب بودجههای پژوهشی و عواملی از این دست تاثیرگذار باشد. موسسههای آموزش عالی برای آنکه بتوانند برنامههای درستی در آینده داشته باشند و جایگاه خود در نظامهای رتبهبندی را بهبود بخشند به ابزاری نیاز دارند که بتواند جایگاه آنها را در این نظامها پیشبینی کند. هدف از این پژوهش، طراحی و پیادهسازی افزونهای برای سامانه نما جهت پیشبینی جایگاه دانشگاهها و موسسههای آموزش عالی داخل کشور در آینده است. این افزونه بر اساس نتایج شاخصهای رتبهبندی گذشته، جایگاه دانشگاهها و موسسههای آموزش عالی داخل کشور را پیشبینی مینماید. نتایج این پیشبینیها میتواند وضعیت دانشگاهها و موسسههای آموزش عالی را در آینده گزارش دهد و تصمیمگیران و سیاستگذاران را در جهت ارائه استراتژیهای بهینه هدایت نماید. نتایج این پیادهسازی میتواند تحلیلی مناسب بر دادههای سامانه نما برای تصمیمگیریهای آینده ارائه دهد.
فتاحی، سمیه، بهروز رسولی، و فاطمه امیری. 1400. طراحی و پیادهسازی افزونه پیشبینی جایگاه دانشگاهها، پژوهشگاهها، و مؤسسههای آموزش عالی، پژوهشی، و فناوری در نظامهای فراگیر و موضوعی رتبهبندی جهانی و پیشنهاد راهکار برای سامانه جایگاه علم، فناوری، و نوآوری ایران در جهان (نما). تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
