به گزارش «روابط‌ عمومی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران» طرح پژوهشی «بررسی و تحلیل نقش هوش مصنوعی در سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد در حوزه علم و فناوری» توسط دکتر لیلا نامداریان، دانشیار پژوهشکده جامعه و اطلاعات به پایان رسید.

علی‌رغم توسعه سریع الگوریتم‌های هوش مصنوعی شاهد این بوده‌ایم که نقش‌ها و کارکردهای آن در دولت و به ویژه سیاست‌گذاری علم و فناوری به نحوی نظام‌مندی مورد بررسی قرار نگرفته و مطالعات جامعی در این زمینه انجام نشده است. از این رو، مجری این پژوهش در ادامه مطالعات متعددی که در حوزه سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد انجام داده است به دنبال آن است تا با رویکردی میان‌رشته‌ای نقش‌ها و کارکردهای هوش مصنوعی را در سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد در حوزه علم و فناوری مورد بررسی قرار دهد. در این پژوهش با یک نگاه غیر ارزشی و غیر هنجاری، موضوع کاربرد هوش مصنوعی در سیاستگذاری مبتنی بر شواهد از زاویه نقش و کارکرد مفهوم‌سازی می‌شود. این پژوهش در دو گام انجام شده است در گام نخست سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد متأثر از هوش مصنوعی و مقولات مربوط به آن شامل مولفه‌های فناورانه هوش مصنوعی در بستر سیاست‌گذاری، کارکردهای هوش مصنوعی، و گام‌های فرایند سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد متأثر از هوش مصنوعی، با استفاده از روش مطالعه کتابخانه‌ای و بر پایه یافته‌های پژوهش‌ها و مطالعات مرتبط شناسایی و مفهوم‌سازی شده‌اند. در گام دوم، به منظور توسعه چارچوب مفهومی سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد متأثر از هوش مصنوعی، با استفاده از روش کیفی تحلیل تطبیقی پایدار (CCM) مقولات شناسایی شده دسته‌بندی و میان آن‌ها ارتباط برقرار شده است. این چارچوب مفهومی به توضیح نحوه عملکرد هوش مصنوعی در فرایند سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد پرداخته است. بنابراین، این چارچوب مفهومی شامل عناصری مانند تعریف دقیق مولفه‌های فناورانه هوش مصنوعی در بستر سیاست‌گذاری، کارکردهای هوش مصنوعی در سیاست‌گذاری، مراحل فرآیند سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد که هوش مصنوعی در آن وارد می‌شود (سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد متأثر از هوش مصنوعی) و ارتباطات میان این عناصر است. در نهایت چارچوب مفهومی پیشنهادی قادر است به پژوهش‌های مرتبط با این موضوع کمک نموده و مفاهیم و متغیرهای مهم مرتبط با نقش هوش مصنوعی در سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد را تبیین کند.