بررسی و ساخت مدل عوامل حیاتی موفقیت کتابخانه‌های دیجیتالی در ایران

مکان: 
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، تالار سخن
چکیده: 

هدف: این رساله به بررسی عوامل حیاتی موثر بر موفقیت کتابخانه‌های دیجیتالی در بافت کشور ایران می‌پردازد. شمار بسیاری از پروژه‌های فناوری اطلاعات در سالیان گذشته کمابیش با شکست روبه‌رو شده‌اند. کتابخانه‌های دیجیتالی که دستاورد کاربست فناوری اطلاعات در نهاد کتابخانه بوده‌اند نیز همین سرنوشت را داشته‌اند. از این‌رو در این پژوهش عوامل حیاتی موفقیت کتابخانه‌های دیجیتالی در بافت ایران، به ویژه در وزارت علوم، تحقیقات، و فناوری بررسی می‌شود. عوامل حیاتی موفقیت آن دسته از عوامل هستند که با پیگیری‌های پیوسته‌ آنها، کتابخانه‌های دیجیتالی با موفقیت همراه خواهند بود.

روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش بر اساس فلسفه‌ پراگماتیسم و رویکرد آمیخته طراحی شد. در سطح روش‌شناختی از «گراندد تئوری» و سپس  پیمایش به ترتیب برای کشف و اعتباربخشی مدل مفهومی، و آن‌گاه اعتبارسنجی آن استفاده شد. در بخش کیفی پژوهش، نمونه‌گیری غیر احتمالی از نوع گلوله برفی و نمونه‌گیری تئوریک، گزینش هشت کتابخانه‌ دیجیتالی و سازمان مادرِ آنها و بیست و نه مصاحبه‌شونده را در پی داشت. افزون بر ابزار مصاحبه‌ ژرف نیمه‌ساخت‌یافته، مشاهده‌ مستقیم با استقرار در میدان پژوهش و یادداشت‌برداری‌های میدانی نیز از دیگر فنون به‌کار رفته برای گردآوری و تجزیه و تحلیل داده‌ها بود. در بخش کمی پژوهش ابزاری برای اعتبارسنجی و سنجش میزان اعتبار عوامل حیاتی موفقیت طراحی و در نمونه‌ منتخبی از دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های وابسته به وزارت عتف بکار رفت.

یافته‌ها: شش عامل «اِعمالِ مدیریت و رهبریِ مناسب»، «داشتن برنامه‌ تغییر مناسب»، «به‌کارگیری و حفظ نیروی انسانی متخصص»، «گزینش نرم‌افزار مناسبِ کتابخانه‌ دیجیتالی»، «گزینش درستِ اشیای دیجیتالی»، و «سازماندهیِ درستِ اشیای دیجیتالی» به‌عنوان عوامل حیاتی موفقیت کتابخانه‌های دیجیتالی در بافت ایران، از جمله یافته‌های اصلی این پژوهش به شمار می‌روند. سرانجام این عامل‌ها در قالب یک مدل مفهومی با الهام از مدل‌های جاافتاده‌ مدیریتی و پژوهش‌های پیشین تبیین شدند.

نتیجه‌گیری: این پژوهش نخستین پژوهش در میان پژوهش‌هایی با موضوع عوامل حیاتی موفقیت است که در حوزه‌ کتابخانه‌های دیجیتالی در بافت کشور ایران انجام شده‌است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که بعد انسانی سازمانی در مقایسه با بعدهای محتوایی، و سیستمی اهمیت بیشتری در موفقیت کتابخانه‌های دیجیتالی در بافت کشور ایران دارند. در این میان عامل « به‌کارگیری و حفظ نیروی انسانی متخصص» رتبه‌ اول را در میان شش عامل حیاتی موفقیت داشته‌ است. نگاهی به زیرعامل‌های این عامل نشان می‌دهد که «شرکت کتابداران کتابخانه‌ دیجیتالی در دوره‌های گوناگون آموزشی برای ارتقای مهارت‌های فناوری اطلاعات»، بیشترین اهمیت را دارد. همچنین در عاملِ «داشتن برنامه‌ تغییر»، «برنامه‌ریزی گام‌ها و پروژه‌های کوچک زودبازده برای انجام کارهای کتابخانه‌ دیجیتالی» بسیار موثر است.

تاریخ برگزاری: 
چهارشنبه - ۱۲ دى ۱۳۹۷ - ۱۰:۰۰

دانشجو: حمیدرضا مختاری اسکی

استاد راهنما: دکتر سیروس علیدوستی

استاد مشاور: دکتر جمشید بهشتی، دکتر مریم نظری

استاد داور: دکتر یعقوب نوروزی، دکتر رضا رجبعلی بگلو، دکتر رویا پورنقی

 

افزودن دیدگاه