یک پژوهشگر طی فرایند پژوهش، فعالیتهای متنوعی را نظیر شناسایی و تحلیل مسئله پژوهش، خلق ایدههای نوآورانه برای حل یک مسئله پژوهشی، طراحی پژوهش و انتخاب متدولوژی و ابزار مناسب، جمعآوری و سازماندهی اطلاعات و تحلیل آنها، و در نهایت تهیه گزارشهای پژوهشی و انتشار آنها، انجام میدهد. وجود حجم وسیع اطلاعات در دسترس برای پژوهشگر و ابزارهای متنوع موجود برای به سرانجام رساندن هر یک از فعالیتهای مزبور در فرایند پژوهش، باعث شده که فرایند پژوهش در بسیاری از اوقات با چالشهای جدیدی مواجه شود. چالشهایی که عمدتا ناشی از عدم امکان دسترسی سازمانیافته به اطلاعات پژوهشی، وجود ابزارهای جزیرهای و غیرمتمرکز برای تحلیل اطلاعات پژوهشی، عدم دسترسی پیوسته و متمرکز به اطلاعات و اخبار جدید در زمینه تازههای پژوهشی است. استفاده از یک دستیار ماشینی هوشمند، میتواند بخش مهمی از این چالشها را مرتفع سازد. دستیار شخصیسازی شده هوشمند میتواند با توجه به علایق پژوهشی یک پژوهشگر و سوابق و اطلاعات پژوهشی وی، او را در بخشهای مختلف فرایند پژوهش، یاری رساند. یکی از نمودهای دستیاران شخصی هوشمند، رباتهای اجتماعی هستند که میتوانند در قالب رفتارهای اجتماعی با یک فرد تعامل داشته باشند. ربات اجتماعی، ربات خودکنترلی است که میتواند با انسانها یا عاملهای خودمختار دیگر تعامل و ارتباط برقرار کند. این رباتها در تعاملاتشان از قواعد و رفتارهای اجتماعی پیروی میکنند که برای انجام نقش خاصی در آنها تعبیه شده است. عمده کاربردهای رباتهای اجتماعی در حال حاضر به حوزههای پزشکی (مانند کمک به افراد سالمند و کودکان معلول)، فروش و ارتباط با مشتری (مانند کمک به مشتری در فروشگاهها برای ارائه خدمات بهتر و انتخاب محصولات) و آموزشی (مانند یادگیری و آموزش مفاهیم به کودکان) معطوف میشود. آنچه که در این طرح به طور خاص مورد توجه قرار میگیرد استفاده از امکانات اینگونه رباتها برای هدف پژوهشیاری و مدیریت اطلاعات و یافتههای علمی است. روبوداک، یک ربات اجتماعی است که میتواند نقش یک منشی ماشینی را برای پژوهشگر ایفا نماید. در واقع، چشمانداز طرح پژوهشی ایجاد و توسعه روبوداک، توسعه یک ربات اجتماعی است که بتواند در مراحل مختلف فرایند پژوهش، در قالب یک دستیار ماشینی خدمات یکپارچهای را برای پژوهشگر ارائه کند. طرح ایجاد و توسعه روبوداک، یک طرح میانرشتهای است که حوزههای پژوهشی نظیر زبانشناسی رایانشی، پردازش صوت و گفتار، مدیریت تحلیل اطلاعات پژوهش، رباتیک و کنترل، و ارتباط انسان و ماشین را درگیر مینماید. هدف از انجام طرح پژوهشی حاضر که مرحله آغازین از طرح ایجاد و توسعه روبوداک است، استفاده از یک پلتفرم رباتیک و سفارشیسازی آن برای توسعه بخشی از خدمات پژوهشی روبوداک است. خدماتی که روبوداک میتواند در این مرحله ارائه دهد، عبارتند از: جستجو در پایگاه داده گنج و گوگلاسکولار به صورت صوتی، با زبان فارسی و انگیسی، خواندن از روی متون فارسی و انگلیسی، و نمایش نتایج جستجو و دستهبندی موضوعی آنها در قالب نمودارهای مصورسازی اطلاعات. علاوه بر این موارد، روبوداک میتواند با کاربر ارتباط صوتی و تصویری داشته باشد و با استفاده از سیستم بینایی، کاربر را شناسایی کند و چند حرکت اولیه از جانب کاربر را تشخیص دهد. کلیه این خدمات در قالب یک بستر یکپارچه هوش مصنوعی با تلفیق و یکپارچهنمودن چند زیرسیستم در بستر اینترنت، ازطریق یک ربات فیزیکی ارائه میشود. پلتفرم رباتیکی که برای توسعه روبوداک در این مرحله استفاده شده، پلتفرم ربات انساننما Nao است. البته براساس نیازهای این مرحله از توسعه روبوداک، تغییراتی نیز در فیزیک ظاهری ربات، با استفاده از فناوری چاپ سهبعدی ایجاد شده است. علاوه بر توسعه خدمات مزبور برای روبوداک در این مرحله، در انتهای گزارش این طرح، سبدی از پروژههای پژوهشی تعریفشده که میتواند مسیر را برای توسعه سایر خدمات روبوداک در آینده نیز مشخص نماید.
محبی، آزاده، عمار جلالیمنش، رامین گلشائی، و سهیل گنجهفر. 1395. مرحله آغازین طرح «ایجاد و توسعه روبوداک: ربات پژوهشیار». تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
