پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) برای حفظ بقای خود باید به بهرهبرداری از ابزارها و راهحلهای هوش مصنوعی روی بیاورد؛ چراکه کارایی و کارآمدی خدماتش افزایش مییابد و کاربران انتظار دارند که با سرعت، دقت، و هزینههای کم بیشترین و بهترین خدمت را دریافت کنند. طبیعتاً برای توسعة هر محصولی نیاز به مطالعة پیشنیازهایی است. در این پژوهش دو هدف کلیدی مدنظر بودند: (1) اولویتبندی توسعة محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی برای گسترش سبد خدمات ایرانداک و (2) طراحی مفهومی سه محصول/خدمت مبتنی بر هوش مصنوعی برای ایرانداک. برای دستیابی به این دو هدف، فرایندی متشکل از پنج گام پیاپی طراحی شد. نخست سبدی از محصولات برای ایرانداک تشکل شد که قابلیت بهبود یا توسعه توسط فناوریها، ابزارها، و راهحلهای هوش مصنوعی داشتند. در گام بعدی، شاخصهایی برای ارزیابی و اولویتبندی محصولات شناسایی شدند. سپس، این شاخصها با روش تحلیل سلسلهمراتبی وزندهی شدند تا اهمیت هر یک از آنها نسبت به دیگری مشخص شود. سپس، بر پایة این شاخصها و با کمک متخصصان و صاحبنظران برای هر یک از محصولات یک امتیاز واحد تعیین شد و سرانجام، از میان 12 محصول، سه محصول اولویتدار مشخص شدند. در گام بعدی، چارچوب طراحی مفهومی محصولات ترسیم شدند و سپس این سه محصول اولویتدار، به شکل مفهومی طراحی شدند. پس از بررسی فعالیتهای ایرانداک و سازمانهای مشابه، 12 محصول گوناگون در این سبد گردآوری شدند. برای ارزیابی اولویت سه محصول اولویتدار از سه شاخص (1) همسویی با مأموریت استراتژیک سازمان و اهداف کلیدی (با وزن 40 درصد)، (2) قابلیتهای سازمان و منابع (با وزن 34 درصد)، و (3) مزیت رقابتی و اثربخشی (با وزن 28 درصد) بهرهبرداری شد. از میان 12 محصول پیشنهادی، با توجه به دیدگاه خبرگان و مطلعان کلیدی، سه محصول جستجوی معنایی/پیشنهادی هوشمند (چت بات)، ابزار تحلیل متنی و استخراج فراداده، و ابزار ارزیابی آثار علمی و رتبهبندی نشریات برای توسعه و طراحی مفهومی گزینش شدند و طراحی مفهومی آنها در این پژوهش انجام شد.
جلالیمنش، عمار. زودآیند. طراحی محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی برای پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
