مطالعه کتابخانه‌ای و الگوبرداری از سازمان‌های پیشرو برای طراحی محصولات مبتنی بر هوش مصنوعی در سازمان‌های ارائه‌کننده خدمات اطلاعاتی

هوش مصنوعی شیوه زندگی روزمره بشر را به شدت تحت تأثیر قرار داده و در بسیاری از جنبه‌ها موجب تغییراتی چشم‌گیر در آن شده است. به دلیل مزایای بی‌شماری که هوش مصنوعی و فناوری‌های مبتنی بر آن دارند، همه سازمان‌ها به نوعی به دنبال بهره‌برداری از آن‌ها هستند و نادیده گرفتن آن می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای این سازمان‌ها به دنبال داشته باشد. پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) که یکی از مؤسسه‌های کلیدی گردآورنده داده و ارائه‌کننده خدمات اطلاعاتی در ایران است، تا کنون به روندهای تازه هوش مصنوعی در ارائه خدمات و تولید محصولات توجهی جدی نداشته است. از سوی دیگر بهره‌برداری کورکورانه از هوش مصنوعی می‌تواند موجب هدررفت منابع سازمانی شود و سازمان را با آشفتگی مواجه سازد. هدف این پژوهش مطالعه فرصت‌هایی است که هوش مصنوعی برای ایرانداک ایجاد خواهد کرد و در نهایت پیشنهاد سه خدمت مبتنی بر هوش مصنوعی است که ایرانداک می‌تواند بر پایه این فرصت‌ها ارائه کند. این پیشنهادها می‌توانند برای بهبود خدمات جاری پژوهشگاه یا طراحی خدمات تازه ارائه شوند. برای دستیابی به این هدف، این پژوهش در دو گام مستقل و متوالی انجام خواهد شد. در گام نخست، محصولات (کالا/ خدمت) مبتنی بر هوش مصنوعی در نهادهای (ایرانی و خارجی) همانند ایرانداک مطالعه و بررسی خواهند شد. در گام دوم، با کمک یک گروه کانونی، دربردارنده متخصصان موضوعی و مدیران ایرانداک، مهمترین محصولاتی که ایرانداک می‌تواند مبتنی هوش مصنوعی ارائه کند، مشخص خواهند شد. ورودی این گروه کانونی یافته‌های گام نخست پژوهش خواهد بود که فهرستی از محصولات گوناگون در آن به دست آمده است. سرانجام، محصولات پیشنهادی در قالب شناسنامه‌هایی شامل فهرست نیازمندی‌های فنی، تخمینی از منابع مالی مورد نیاز، زمانبندی احتمالی توسعه، و فرایندهای لازم برای راه‌اندازی این محصولات در پژوهشگاه گزارش خواهند شد. یافته‌های این دو پژوهش می‌تواند دید روشنی به سیاست‌گذاران و مدیران ایرانداک دهد که اگر تمایل به بهره‌برداری از هوش مصنوعی و فناوری‌های آن برای ارائه خدمات و دستیابی به مأموریت‌های سازمان دارند، چگونه و به چه شکل باید عمل کنند و چالش‌ها، تهدیدها، فرصت‌ها، و موانع این بهره‌برداری چیست.