بررسی مفهوم و ابعاد خلاصه همگان‌فهم

بررسی مفهوم و ابعاد خلاصه همگان‌فهم
شهريور ۱۳۹۷
نوع طرح پژوهشی: 
چکیده

ترویج علم، شرایطی را فراهم می‌سازد که گذشته از نخبگان و دانشمندان حوزه‌های مختلف علوم، سایر افراد جامعه نیز درک و بینشی از علم به دست آورند. یکی از ابزاهای ترویج علم، تنظیم و انتشار خلاصه همگان‌فهم است. خلاصه همگان‌فهم، خلاصه کوتاهی از پیشنهادیه یا طرح پژوهشی است که غیر از پژوهشگران و متخصصان همان حوزه، برای عموم به نگارش درآمده است. این خلاصه باید به زبان ساده نوشته شود، از کاربرد واژگان تخصصی دوری شود و هر واژه فنی موجود در آن به خوبی تشریح شود. هدف این پژوهش تشریح مفهوم خلاصه همگان‌فهم، شباهت‌ها و تفاوت‌های مفاهیم همانند با آن، سازمان‌های فعال، الگوهای پیشنهادی، زمینه‌های موضوعی، و اشکال بکارگیری آن در تولیدات علمی است. شباهت‌ها و تفاوت‌های مفاهیم مورد بررسی شامل «چکیده»، «خلاصه»، «خلاصه اجرایی» و «خلاصه همگان‌فهم» از چهار جنبه «مخاطب یا مخاطبان»، «ساختار»، «هدف» و «کاربرد در نوع مدرک»، به صورت مقایسه‌ای ارائه شد. در این پژوهش از روش «تحلیل اسنادی» بهره‌برداری شده است. برای پاسخگویی به پرسش‌های پژوهش، پژوهشگران، اسناد در پیوند با خلاصه همگان‌فهم را جست‌وجو، بازیابی، مطالعه، و از منظر تخصصی تجزیه و تحلیل کرده‌اند. جامعه این پژوهش دربردارنده سازمان‌ها و نوشته‌هایی است که به تعریف و توضیح ساختار خلاصه همگان‌فهم پرداخته‌اند. فرایند تجزیه و تحلیل داده‌ها در این پژوهش به این شکل بوده که نخست نوشته‌های در پیوند با تعریف، توضیح، یا ساختار خلاصه همگان‌فهم گردآوری شده‌اند، این نوشته‌ها در یک فایل «اکسل» بر پایه منبع دسته‌بندی شده‌اند، پس از بررسی این نوشته‌ها، مفاهیم و معیارهایی استخراج شده‌اند و سپس این مفاهیم و معیارها خود مبنای تحلیل شده‌اند. به این ترتیب، ۳۸ منبع (اعم از موسسه، مرکز پژوهشی، دانشگاه و...) که به این موضوع پرداخته‌اند شناسایی شد. بر مبنای تعاریف ارائه شده از سوی این مراجع، ۱۷ مؤلفه اساسی و مهم که در تدوین خلاصه همگان‌فهم نقش داشتند، استخراج شد. براساس شاخص‌های استخراجی از الگوهای ارائه شده برای تدوین این نوع خلاصه‌ها، این ویژگی‌ها در سه بُعد دسته‌بندی شد. این ابعاد شامل: «شکلی و صوری»، «محتوایی» و «ارزیابی» است. مقالات علمی پژوهشی، طرح‌های پژوهشی پایان‌یافته، پیشنهاده‌های پژوهشی، پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشگاهی ازجمله منابعی بودند که به منظور تهیه و انتشار خلاصه‌های همگان‌فهم معرفی شده‌اند. موضوعاتی نظیر پزشکی، سلامت و مراقبت‌های بهداشتی در اولویت بکارگیری در تهیه و تولید خلاصه‌های همگان‌فهم قرار گرفته است. اگر چه این تکنیک را با توجه به هدف‌های آن نمی‌توان در این چند حوزه، محدود کرد.

دسته‌بندی موضوعی: 
استناد: 

شهریاری، پرویز. ۱۳۹۷. بررسی مفهوم و ابعاد خلاصه همگان‌فهم. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.

افزودن دیدگاه