این پژوهش با معرفی فرایند داوری و اهمیت و ضرورت آن در نظارت بر کیفیت آثار علمی منتشر شده، به بررسی وجود یا عدم وجود فرایند رسمی داوری، نوع/ انواع داوریهای رایج، روشهای تصمیمگیری، معیارهای موثر بر پذیرش مقاله، تصمیمگیرندگان اصلی و هنجارهای رایج در فرایند داوری، منابع انتخاب داوران، معیارهای انتخاب داوران، عملکرد داوران و نقایص و کاستیهای رایج در گزارشهای داوران و مسائل و مشکلات سردبیران مجلات علمی ایران میپردازد. تا با شناخت و ادراک سیمای وضعیت داوری در مجلات علمی، امکان اصلاح، بازنگری و بهبود کیفیت در تولیدات علمی ایران را فراهم کند. این پژوهش بر مبنای هدف مطالعاتیاش از نوع پژوهشهای اکتشافی و توصیفی است و از حیث فرایند پژوهش از نوع مطالعات کمی است و نتایج حاصل از این پژوهش نیز آن را در زمره مطالعات کاربردی قرار میدهد. بنابراین با توجه به هدف و فرایند پژوهش از مصاحبه و سپس پیمایش با استفاده از پرسشنامه، برای گرداوری اطلاعات بهره بردهایم. جمعیت آماری این پژوهش شامل ۲۴۵ مجله علمی شامل ۸۶ درصد مجلات پژوهشی و ۱۴ درصد ترویجی بوده که ۹۰ درصدشان به زبان فارسی و ۱۰ درصد دیگر به سایر زبانها منتشر میشدند. نتایج این پژوهش نشان میدهد نوع داوری رایج در مجلات علمی ایران "داوری دوطرفه پنهان" است و روش غالب در پذیرش مقاله در بین مجلات ایرانی "اعلام نتیجه مقاله پس از داوری و طرح در جلسه هیئت تحریریه" است و دو معیار "اصیل و بدیع بودن پژوهش" و "ارتباط موضوع با خطمشی موضوعی مجله" نقش موثری در پذیرش مقالات دارند. مجلات علمی ایرانی اختلافنظر بین داوران را با "ارجاع مقاله به داورانی دیگر" و مراجعه به نظر "اعضای هیئت تحریریه" نقش اساسیتری در کلیدیترین بخشهای فرایند داوری دارد. بنابر نتایج این پژوهش مجلات علمی ایران دارای فرایند داوری و سیستم همترازخوانی با محوریت "هیئت تحریریه" هستند. در مجلات علمی ایران از دو منبع "اعضای هیئت تحریریه" و "فهرست اسامی داوران موجود در مجله" برای انتخاب داور بیشتر استفاده میشود. از میان معیارهای انتخاب داوران مجلات نیز سه معیار "سرشناس بودن در حوزههای موضوعی مجله"، "سابقه گزارشهای داوری مفید و سازنده" و "داشتن تجربه در حوزه داوری برای مجلات علمی" بیشتر حائز اهمیت هستند. در بحث نقایض و کاستیهای داوری "طولانیبودن زمان داوری" مهمترین مشکل مجلات ایرانی است. نتایج این پژوهش نشان میدهد عملکرد داوران جوان در سه ویژگی "نظم و رعایت و دقت"، "دقت نظر در داوری مقاله"، "ارائه پیشنهادهای سازنده برای اصلاح مقاله" از داوران مسن بهتر است. نهایتا این که در مجلات علمی ایران تمایل بیشتری به استفاده از داور داخلی به نسبت داور خارجی وجود دارد. سه مسئله "طولانیبودن داوری مقالهها"، "کیفیت ضعیف نگارش مقالهها" و "مشکلات مالی" به ترتیب مهمترین مشکلات مطرحشده توسط سردبیران مجلات علمی ایران هستند.
علیدوستی، سیروس، محمد ابویی اردکان، سید آیتالله میرزائی، و فاطمه شیخشجاعی. 1387. بررسی وضعیت فرایند داوری مقالات در مجلات معتبر علمی ایران. تهران: پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران.
