گزارش 2026 آزمایشگاه «سکیمگو»؛ 199 مؤسسه ایرانی در میان مؤسسههای برتر جهان
آزمایشگاه «سکیمگو» در ویرایش سال 2026 میلادی نام 199 مؤسسه ایرانی (از بخشهای دولتی، بهداشت، آموزش عالی، و خصوصی) را در میان مؤسسههای برتر جهان آورده است. بر پایه این سیاهه، دانشگاه «علوم پزشکی تهران» در جایگاه نخست ملی و 701 جهان جای گرفته است. در ویرایش پیشین این نظام، 195 مؤسسه ایرانی در میان برترینهای جهان جای گرفته بودند.
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، نظام رتبهبندی مؤسسههای سکیمگو انواع گوناگون مؤسسهها را ارزیابی میکند. مؤسسههای آموزش عالی، نهادهای بهداشتی، نهادهای دولتی، و شرکتها و سازمانهای غیرانتفاعی از شمار این انواع هستند. از کشور ایران، بیشتر این مؤسسههای آموزش عالی هستند که رتبههای جهانی به دست آوردهاند. از ایران، در سال 2026 میلادی 166 مؤسسه از گروه آموزش عالی، 16 نهاد دولتی، 16 نهاد بهداشتی، و یک شرکت در میان مؤسسههای برتر بودهاند. نظام رتبهبندی مؤسسههای سکیمگو، یک مرجع ارزیابی بینالمللی است که مؤسسهها را بر پایة یک شاخص آمیخته رتبهبندی میکند. این نظام رتبهبندی که توسط سازمان سکیمگو (مؤسسه تخصصی در زمینه شاخصهای علمی، تحلیلهای علمسنجی، و مصورسازی دادهها) توسعه یافته است، برخلاف بسیاری از نظامهای دیگر، بر پیمایشهای کیفیِ مبتنی بر «آوازه» استوار نیست؛ بلکه با بهرهگیری از شواهد مستند و دادههای ثبتی از منابع جهانی مانند «اسکوپوس» و «پاستات» و همچنین منابع مرتبط با وب، دسترسی آزاد، رسانههای اجتماعی، و اسناد سیاستگذاری، به سنجش عملکرد مؤسسهها میپردازد. ارزیابی نظام رتبهبندی مؤسسههای سکیمگو با ۲۰ سنجة کلیدی انجام میشود که در سه بعد دستهبندی شدهاند؛ پژوهش (با وزن ۵۰ درصد)، نوآوری (با وزن ۳۰ درصد)، و تأثیر اجتماعی (با وزن ۲۰ درصد). این سنجهها جنبههای عملکردی گوناگونی از جمله برونداد علمی، تأثیر استنادی، میزان دسترسی آزاد به انتشارات، همکاریهای بینالمللی، ثبت اختراعها، تأثیر فناوری، بازتاب رسانهای، رؤیتپذیری، اهداف توسعه پایدار، نقش استعدادهای علمی زنان، و میزان تأثیرگذاری در سیاستگذاریهای عمومی را پوشش میدهند.
مقایسه رتبههای مؤسسههای ایران در سال 2026 میلادی با سال 2025 میلادی نشان میدهد که از میان 189 مؤسسهای که رتبههای آنها در دو سال قابل مقایسه بوده، تنها رتبه 11 مؤسسه پیشرفت داشته است و دیگران با افت رتبه جهانی مواجه شدهاند.
نظام رتبهبندی «سکیمگو»، افزون بر رتبهبندی فراگیر مؤسسهها، آنها را بر پایه زمینههای گوناگون علمی نیز ارزیابی و رتبهبندی میکند. به این منظور، زمینههای علمی مؤسسهها در دو سطح ارزیابی میشود؛ زمینههای گسترده و موضوعهای زیرمجموعه این زمینههای علمی. بر پایه دادههای سال 2026 میلادی، نام مؤسسههای ایرانی در سطح زمینههای گسترده 1609 و در سطح موضوعهای زیرمجموعه 1474 بار تکرار شده است؛ یعنی روی هم 3083 بار.
وضعیت توزیع منطقهای مؤسسههای برتر در نظام رتبهبندی «سکیمگو» در سال 2026 میلادی، نشاندهنده پیشتازی ایران از نظر شمار مؤسسههای برتر است. ایران با 199 مؤسسه در جایگاه نخست منطقه ایستاده و فاصله معناداری با رقبای خود، از جمله ترکیه با 162 مؤسسه ایجاد کرده است. پاکستان نیز با 112 مؤسسه برتر در جایگاه سوم کشورهای منطقه است. اگرچه، برای داشتن دیدی بهتر نسبت به این مقایسه، نگاه به رتبههای مؤسسههای برتر کشورها نیز میتواند مفید باشد.
بر پایه گزارش سال 2026 میلادی نظام رتبهبندی جهانی «سکیمگو»، 10827 مؤسسه از سراسر جهان ارزیابی و رتبهبندی شدهاند. در این میان، چین با 1711 مؤسسه بیشتر شمار مؤسسههای برتر را دارد. بر پایه این نظام ارزیابی «Ministry of Education of the People's Republic of China» پیشتاز جهان است و «Chinese Academy of Sciences»، «Centre National de la Recherche Scientifique»، «Harvard University»، «University of Chinese Academy of Sciences»، «Zhejiang University»، «Google International LLC»، «Tsinghua University»، «State Grid Corporation of China»، و «Shanghai Jiao Tong University» در جایگاه دوم تا دهم جهان هستند.
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) با ساخت و بروزرسانی ابزارهایی حرفهای برای ارزیابی و سنجش علم، فناوری، و نوآوری کشور میکوشد تا در زمینههای در پیوند با مأموریتهایش به سیاستگذاران برای برنامهریزیهای درست و کارآمد یاری رساند. این گزارش نیز از انتشارات سامانه جایگاه علم، فناوری، و نوآوری ایران در جهان (نما) است که به پایش و گزارشِ پیرامونِ 90 شاخص گوناگون از 55 نهاد جهانی در حوزههای علم، فناوری، و نوآوری میپردازد و در نشانی NEMA.IRANDOC.AC.IR در دسترس همگان است.
