به گزارش «روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران» در گزارش 2024 میلادی این شاخص 133 کشور ارزیابی و رتبه‌بندی شده‌اند. «شاخص آمادگی شبکه‌ای» کشورهای جهان را بر پایه چهار بعد، 12 شاخص، و 54 سنجه، جهت بررسی گرایش کشورها برای بهره‌برداری از فرصت‌های فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی (فاوا)، ارزیابی و رتبه‌بندی می‌کند.

شاخص آمادگی شبکه‌ای به‌ عنوان یک قطب‌نما برای دولت‌ها در مسیر تحول دیجیتال عمل می‌کند. این شاخص راهنمایی برای تقویت آمادگی دیجیتال در کشورها به شمار می‌رود و به دنبال رشد اقتصادی و بهبود کیفیت زندگی در سطح جهانی است. این گزارش به‌وضوح نشان می‌دهد که همکاری‌های عمومی-خصوصی دیجیتال می‌توانند به‌عنوان یک محرک کلیدی در تسریع تحول دیجیتال عمل کنند و به دولت‌ها و بخش خصوصی کمک کنند تا به‌طور موثرتری به چالش‌های جدید پاسخ دهند و فرصت‌های نوآورانه‌ای را برای بهبود زندگی شهروندان ایجاد کنند. در این راستا، ایجاد یک زیست‌بوم همکاری موثر و پایدار بین بخش‌های عمومی و خصوصی برای بهره‌برداری از پتانسیل‌های فناوری‌های نوین و بهبود زیرساخت‌های دیجیتال ضروری است.

«شاخص آمادگی شبکه‌ای» آمیزه‌ای از 54 سنجه است که در 12 شاخص و چهار بعد دسته‌بندی شده‌اند. در جدول یک، امتیاز و رتبه ایران در چهار بعد و 12 شاخص کلیدی «شاخص آمادگی شبکه‌ای» آمده‌اند.

داده‌های جدول بالا نشان می‌دهند که در بعد فناوری، ایران با رتبه 54، به ویژه در دسترسی به فناوری با چالش‌هایی مواجه است (رتبه 104)، اما در زمینه فناوری‌های آینده عملکرد خوبی دارد (رتبه 24). در بعد مردم، رتبه 47 نشان‌دهنده استفاده نسبتا بالا از اینترنت و فعالیت‌های نوآورانه در کسب‌وکارها (رتبه 18) است، در حالی که دولت با رتبه 104 ضعف‌هایی در ارائه خدمات دیجیتال دارد. بعد حاکمیت نیز با رتبه 81، نشان‌دهنده سطح معقولی از اعتماد عمومی به زیرساخت‌های دیجیتال است، اما در قانون‌گذاری با چالش‌هایی مواجه است (رتبه 124). در نهایت، بعد تاثیر با رتبه 120، نیاز به توجه بیشتر به اقتصاد دیجیتال و اهداف توسعه پایدار را نمایان می‌سازد.

جایگاه جهانی ایران در سال‌های گذشته، در بعدهای فناوری و مردم رو به رشد بوده است، در حالی که در بعدهای حکمرانی و تاثیر روندی نزولی را تجربه کرده است. افزون بر گزارشِ امتیاز و رتبه کشورها در بعدهای گوناگون، «شاخص آمادگی شبکه‌ای» در بر دارنده امتیاز و رتبه کشورها در سنجه‌های ریزتر نیز هست. همان‌گونه که گفته شد، این شاخص، روی هم، 54 سنجه گوناگون را برای ارزیابی کشورها در هم می‌آمیزد. در جدول دو، امتیاز و رتبه ایران در سنجه‌های ارزیابی «شاخص آمادگی شبکه‌ای» آمده‌اند. بر این پایه، بهترین رتبه ایران در سنجه «انتشارات علمی در زمینه هوش مصنوعی» به دست آمده است. پایین‌ترین رتبه‌های ایران نیز در سنجه‌های «حفاظت قانونی از حریم خصوصی» و «آرمان پنجم: فرصت‌های اقتصادی برای زنان» است.

بر پایه جدول دو، ایران در 12 سنجۀ ارزیابی «شاخص آمادگی شبکه‌ای» در میان 50 کشور نخست جهان جای گرفته است. به هر روی، با نگاه به جدول دو می‌توان دریافت که توانمندی‌ها و آسیب‌گاه‌های ایران در آمادگی در زمینه آمادگی شبکه‌ای کجاست. در جدول سه، این توانمندی‌های و آسیب‌گاه‌ها گزارش شده‌اند.

بر پایه این گزارش، ایران در سال 2024 میلادی در میان کشورهای منطقه در جایگاه 14 جای گرفته است. در جدول چهار، امتیاز و جایگاه کشورهای منطقه در این گزارش آمده است.

شاخص آمادگی شبکه‌ای در سال 2024، 133 اقتصاد را رتبه‌بندی کرده است که این کشورها روی هم 95 درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی را تشکیل می‌دهند. در تازه‌ترین ویرایش این نظام رتبه‌بندی، ایالات متحده و سنگاپور به ترتیب در رتبه‌های اول و دوم قرار دارند و فنلاند نیز در رتبه سوم جای گرفته است. در این رتبه‌بندی، هلند به رتبه ششم سقوط کرده است، در حالی که در سال 2023 در رتبه چهارم قرار داشت. سوئد به رتبه چهارم صعود کرده و کره جنوبی نیز با بهبود عملکرد خود از رتبه هفتم به پنجم ارتقا یافته است. سوئیس از رتبه ششم در سال 2023 به رتبه هفتم در سال جاری تغییر موقعیت داده است. بریتانیا با یک روند صعودی به رتبه هشتم رسیده و آلمان در رتبه نهم ثابت مانده است. دانمارک نیز اکنون در رتبه دهم قرار دارد.

عملکرد ده کشور برتر در ویرایش تازه این شاخص نشان می‌دهد که اقتصادهای پیشرفته در اروپا، آمریکا، آسیا و اقیانوسیه همچنان در آمادگی شبکه‌ای برتر هستند. در میان 25 کشور برتر، اروپا با 17 کشور در صدر است. شرق و جنوب شرق آسیا نیز چهار اقتصاد (سنگاپور، جمهوری کره، چین، و ژاپن) در میان کشورهای برتر دارد. از نظر توزیع درآمد در رتبه‌بندی 2024، 52 کشور به‌عنوان اقتصادهای با درآمد بالا، 36 کشور به‌عنوان اقتصادهای با درآمد متوسط بالا، 32 کشور به‌عنوان اقتصادهای با درآمد متوسط پایین، و 13 کشور به‌عنوان اقتصادهای با درآمد پایین شناخته شده‌اند.

از نظر منطقه‌ای، اروپا با 41 کشور پیشتاز است، در حالی که آفریقا با 30 کشور، آسیا و اقیانوسیه با 21 کشور، آمریکا با 22 کشور، کشورهای عربی با 13 کشور و کشورهای CIS با 6 کشور در جایگاه‌های بعدی قرار دارند. شاخص آمادگی شبکه‌ای 2024 نشان‌دهنده پیشرفت‌های قابل توجه در زمینه فناوری و زیرساخت‌های دیجیتال در کشورهای پیشرفته و همچنین تلاش‌های کشورهای در حال توسعه برای بهبود وضعیت خود در این زمینه است. این امر می‌تواند به افزایش رقابت‌پذیری جهانی و بهبود کیفیت زندگی در این کشورها منجر شود.

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) با ساخت و بروزرسانی ابزارهایی حرفه‌ای برای ارزیابی و سنجش علم، فناوری، و نوآوری کشور می‌کوشد تا در زمینه‌های در پیوند با ماموریت‌هایش به سیاست‌گذاران برای برنامه‌ریزی‌های درست و کارآمد یاری رساند. این گزارش نیز از انتشارات سامانه جایگاه علم، فناوری، و نوآوری ایران در جهان (نما) است که به پایش و گزارشِ پیرامون 90 شاخص گوناگون از 55 نهاد جهانی در حوزه‌های علم، فناوری، و نوآوری می‌پردازد و در نشانی NEMA.IRANDOC.AC.IR در دسترس همگان است.