پیش‌نشست لزوم تدوین برنامه درسی برای اخلاق پژوهش در راستای اثربخشی پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها

مدیر پنل: 
مکان: 
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، تالار سخن
محورهای سخنرانی: 
اخلاق پژوهش در توسعه نظام آموزش‌عالی از چه جایگاهی برخوردار است؟
تدوین برنامه آموزشی اخلاق پژوهش در نظام آموزش عالی از چه اهمیتی برخوردار است؟
میزان دانش،‌اخلاقی پنداشتن و اعمال مصادیق سرقت علمی کاربران پایگاه اطلاعات علمی ایران چقدر است؟
رابطه میان دانش اخلاقی پنداشتن و اعمال مصادیق سرقت علمی در بین دانشجویان به چه صورت است؟
چکیده: 

سخنرانی اول: اهمیت تدوین برنامه آموزشی اخلاق پژوهش در نظام آموزش‌عالی

پژوهش‌های علمی در کنار برخورداری از اعتبار روش‌شناختی بایستی تامین‌کننده ارزش‌های اخلاقی نیز باشد. در حالی که مهم‌ترین دستاورد تامین اعتبار روش‌شناختی در یک پژوهش علمی، تضمین صحت یافته‌ها و نتایج آن است، می‌توان ادعا کرد مهم‌ترین دستاورد تامین ارزش‌های اخلاقی در یک پژوهش علمی نیز می‌تواند به اعتماد عمومی جامعه بیانجامد. از این رو، ناکامی در تثبیت ارزش‌های اخلاقی در پژوهش‌های علمی ممکن است به اختلال در اعتماد عمومی جامعه نسبت به نهاد اجتماعی علم منجر شود. این مسئله، وقتی اهمیتی مضاعف می‌یابد که دستیابی به دستاوردهای علمی برای محققان با منافع اقتصادی، اجتماعی و سیاسی آنان پیوندی عمیق برقرار نماید، آن‌چنان که تعلل در دستیابی به این دستاوردها می‌تواند به ناکامی ایشان در کسب این منافع بیانجامد. از این رو به نظر می‌رسد، نظام آموزش عالی نیازمند برنامه‌ریزی مناسبی برای آموزش و ترویج اخلاق پژوهش در تحقیقات علمی و فناورانه است. این ضرورت، نشان می‌دهد صرفا تمرکز محققان بر اعتبار روش‌شناختی پژوهش‌های ایشان برای توسعه دستاوردهای علمی و فناوری اگرچه شرط لازم است، اما شرط کافی برای توسعه پایدار نظام علم و فناوری نیست.

سخنرانی دوم: نقش دانش و اخلاقی پنداری در کاهش سرقت علمی:  نمونه موردی کاربران پایگاه اطلاعات علمی ایران

سرقت علمی دانشجویان، و یا اعمال غیر قانونی در زمینه‌های علمی، یک مشکل جدی برای دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی است. اگرچه شیوع و میزان دقیق سرقت علمی در بسیاری از مطالعات به دلیل ماهیت موضوع ناشناخته است، مطالعات بسیاری بر افزایش میزان سرقت علمی در کشورهای مختلف دنیا صحه گذاشته است. گسترش و ترویج سرقت علمی می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری بر بدنۀ علمی دانشگاه‌ها و فضای پژوهشی در کشور وارد سازد. در این سخنرانی یافته‌هایی در زمینه میزان دانش و شناخت کاربران پایگاه اطلاعات علمی ایران نسبت به مصادیق سرقت علمی بیان می‌شود. از آنجا که هر مصداقی که از دیدگاه کاربران سرقت علمی محسوب می‌‌شود به همان اندازه نیز در صورت انجام کاری غیراخلاقی محسوب می‌‌شود و کاربران می‌دانند آنچه سرقت علمی است غیر اخلاقی هم هست. کاربرانی که مصادیق سرقت علمی را می‌شناسند، آن‌ها را عملی غیراخلاقی می‌دانند و در نتیجه کمتر هم به انجام آن می‌پردازند،‌ این موضوع تاکیدی است بر مسئله آموزش و نیاز به توسعه آموزشی و پرورشی دانشجویان، ‌چراکه دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی و پژوهشی با آموزش صحیح و اطلاع‌رسانی در خصوص مصادیق و ابعاد و نمونه‌های سرقت علمی می‌توانند سبب افزایش دانش کاربران خود در این حوزه شوند و افزایش دانش، سبب کاهش سرقت علمی می‌شود.

تاریخ برگزاری: 
۲۷ بهمن ۱۳۹۸
لزوم تدوین برنامه درسی برای اخلاق پژوهش

افزودن دیدگاه