مروری بر اخلاق داوری در پژوهش: بررسی رهنمودهای اخلاقی در مجله‌های علمی

مروری بر اخلاق داوری در پژوهش: بررسی رهنمودهای اخلاقی در مجله‌های علمی
شماره صفحه (از - تا): 
۷۳-۷۴
کنگره بین‌المللی اخلاق در علوم و فناوری
تهران
تاریخ کنفرانس: 
دوشنبه - ۱۳ آذر ۱۳۹۶ تا پنجشنبه - ۱۶ آذر ۱۳۹۶
چکیده: 

داوری پژوهش‌ها، گونه‌ای رفتارِ علمی است که برای بررسی دقیق، عالمانه و منصفانه یک اثر یا فعالیت علمی یا پژوهشی اهمیت بسیار زیادی دارد. این فرآیند ذهنی، دربرگیرنده تلاش برای بررسی اصالت، ارزش، اثرگذاری، نوآورانه‌ بودن و به‌ طور کلی اهمیت یک اثر یا فعالیت پژوهشی است. با این‌حال، این فعالیت علمی یکی از اجزای جدایی‌ناپذیر اخلاق نشر علمی نیز محسوب می‌شود و داوران همراه با نویسندگان، سردبیران و ویراستاران از مهم‌ترین اجزای نشر علمی، به‌ویژه نشر مقاله‌های علمی در نظر گرفته می‌شوند. از آن‌جا که داوران به‌عنوان متخصصانی که بیرون از فعالیت پژوهشی قرار دارند و با هدف بهبود بروندادهای پژوهش انتخاب می‌شوند، بنابراین برخی ملاحظه‌های اخلاقی در این میان پدید می‌آید که لازم است مورد توجه قرار گیرد. یکی از این ملاحظه‌ها، اخلاق داوری است و به‌نظر می‌رسد خلأ نبود نگاهی نظام‌مند و تحلیلی نسبت به رهنمودهای اخلاقی ارائه شده در مجله‌های علمی در میان پژوهش‌های علمی به چشم می‌خورد. از سوی دیگر، چشم‌انداز مجله‌های علمی داخلی به اهمیت و جایگاه اخلاق داوری سهل‌انگارانه به‌نظر می‌رسد. به‌ویژه این‌که نگاهی متمایز به اخلاق داوری در این انتشارات علمی می‌توان زمینه‌ساز بهبود برونداد پژوهش‌های علمی نیز باشد. بنابراین، پژوهش کنونی به‌دنبال واکاوی و بررسی رهنمودها، اصول و کُدهای اخلاقی ارائه شده در مجله‌های علمی به‌ منظور دستیابی به هسته اصلی مؤلفه‌های موجود در این رهنمودهاست. با این‌حال، نگاهی به رهنمودهای کمیته اخلاق نشر (COPE) به‌عنوان یک انجمن فعال و تأثیرگذار در ارائه رهنمودهای بین‌المللی در زمینه داوری می‌تواند در تبیین بهتر این مولفه‌ها یاری‌گر باشد. از این‌رو، پژوهش حاضر با مرور متون و تحلیل محتوای رهنمودهای مجله‌های علمی در حوزه علوم انسانی و اجتماعی در ایران، به‌ نظر می‌رسد بتواند درک مناسب‌تری از این رهنمودها برای داوری در این مجله‌های علمی به‌دست می‌دهد. همچنین، پیش‌نویس اولیه‌ای در رابطه با رهنمودهای اخلاق داوری در مجله‌های علمی می‌تواند از نتایج مورد انتظار این پژوهش باشد. 

استناد: 

رجبعلی‌ بگلو، رضا، نادیا حاجی‌عزیزی، و المیرا کریمی. ۱۳۹۶. مروری بر اخلاق داوری در پژوهش: بررسی رهنمودهای اخلاقی در مجله‌های علمی. مقاله ارائه شده در کنگره بین‌المللی اخلاق در علوم و فناوری، تهران.

افزودن دیدگاه