ارائه مدل دادهای مرجع برای موسسات آموزشی و پژوهشی وزارت عتف
با وجود گستردگی استفاده از فناوری اطلاعات در سازمانهای آموزشی و پژوهشی، در حال حاضر یک مدل داده مفهومی مرجع در راستای تحقق ماموریتهای اصلی این سازمانها در سطح کشور وجود ندارد و تنها کار پژوهشی در این حوزه محدود به طراحی و توسعه سامانه مدیریت اطلاعات تحقیقاتی (سمات) ملی بوده است که با هدف ایجاد دسترسی و بهره برداری از تمام اطلاعات پژوهشی و علمی و فناورانه کشور از یک در گاه واحد، ایجاد شده است.
در نبود یک مدل داده مرجع در کشور، هر یک از سازمانهای آموزشی و پژوهشی با هدف ایجاد زیرساختهای الکترونیکی مناسب برای انجام ماموریتهای خود، به صورت مجزا اقدام به توسعه یا خرید سامانههای اطلاعاتی مختلف میکنند و در نتیجه بین پایگاه دادههای این موسسهها، ناهمگونی به وجود آمده است. این موضوع تبادل دادههای دانشگاهی و پژوهشی بین موسسهها را دشوار ساخته است. علاوه بر این جمعآوری اطلاعات از این سازمانها که به تناوب مورد نیاز مراکز تصمیمگیری و سیاستگزاری کشور مانند وزارت علوم، تحقیقات، و فناوری نیز میباشد به دلیل نداشتن مدل داده مرجع، هزینههای انسانی و فنی زیادی جهت آمادهسازی دادهها در منبع و ورود مجدد آنها در مقصد، به سازمانها تحمیل میکند.
با وجود اینکه در سطح بین المللی پژوهشهایی برای ارائه هستاننگار[1]های دانشگاهی صورت گرفته است، تاکنون روی یک مدل مفهومی استاندارد در سطح جهانی که سه ماموریت اصلی سازمانهای آموزشی و پژوهشی را پوشش دهند، توافقی صورت نگرفته است. همچنین وجود برخی تفاوتها در ساختار، قوانین و مقررات و فرهنگ سازمانهای آموزشی و پژوهشی ایران با سایر کشورها، ساخت مدل داده متناسب با شرایط بومی ایران را میطلبد.
در پژوهش حاضر تلاش میشود پس از بررسی پیشینه، با ارائه روشگان[2] مناسبی، مدل مفهومی جامعی توسعه داده شود که بتواند پوشش خوبی برای ماموریتهای اصلی سازمانهای آموزشی و پژوهشی زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات، و فناوری (عتف) باشد.
ساخت مدل داده مرجع برای سازمانهای آموزشی و پژوهشی وزارت عتف به دلیل مزایای زیر اهمیت دارد:
- شناخت بهتر ماهیت کسب و کار این سازمانها برای ذینفعان مختلف؛
- کاهش هزینههای تولید سامانههای اطلاعاتی در قلمرو این سازمانها؛
- بالا بردن کیفیت دادههای سازمان؛
- امکان تبادل دادههای معنایی بین سازمانهای آموزشی و پژوهشی؛
- داشتن معیار برای ارزیابی سامانههای اطلاعاتی.
تاخیر در ساخت چنین مدلی هزینههای مستقیم و غیر مستقیمی در سطح محلی و ملی به همراه دارد که اجرای هر چه سریعتر این پژوهش را ضروری میسازد. از جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- هزینههای انسانی و فنی در رد و بدل دادههای بین سازمانی؛
- هزینههای جمعآوری ملی اطلاعات؛
- هزینههای توسعه سامانههای اطلاعاتی.
این پژوهش در پی تولید دانشی عملی است که قابلیت کاربرد سریع در زمینه مساله مورد نظر دارد، بنابراین از نوع کاربردی است. در این پژوهش به دنبال ساخت یک هستاننگار در قلمرو موضوع هستیم، هستاننگار شامل شناسایی مفاهیم، ارتباط بین مفاهیم و خصوصیات و قیود آنها میباشد. بنابراین رویکرد کیفی در پژوهش باید مدنظر قرار گیرد از طرفی در این پژوهش بایستی، دادههای کمی نیز جمعآوری و تجزیه و تحلیل شوند که در روشهای نیمه خودکار تناظربخشی و ادغام هستاننگارهای موجود و مهندسی معکوس هستاننگار از پایگاه دادهها و همچنین ارزیابی و صحتسنجی نهایی هستاننگار مورد نیاز هستند. از این رو میتوان گفت در این پژوهش از روش آمیخته استفاده خواهد شد. با توجه به رویکرد آمیخته در این پژوهش از چند روش کمی و کیفی استفاده خواهد شد.
[1] Ontology
[2] Methodology
