کتابخانههای دانشگاهی بهعنوان یکی از اصلیترین مراکز برای امور پژوهشی در دانشگاهها و قلب تپنده آنها شناخته میشوند و نقش بسیار مهم و تأثیرگذاری در فرآیند آموزشی و پژوهشی این سازمانها ایفا میکنند. همچنین، سهم قابل توجهی از این کتابخانهها در ایران زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری( عتف) فعالیت میکنند. با وجود تلاشهایی که در این زمینه انجام شده، تاکنون متولی مشخصی برای نظارت، ارزیابی و پایش وضعیت فعالیت این کتابخانهها وجود نداشته است. این وضعیت را میتوان با ناکارآمدی نظامهای ملی اطلاعرسانی در کشور و نبود پایگاه، نظام یا سازوکار هدفمند برای بهبود و گسترش فعالیت این کتابخانهها همراستا دانست. از سوی دیگر، با در نظر گرفتن فعالیتهایی که پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) در این زمینه انجام میدهد، میتواند به شناسایی، تثبیت و شفافسازی نقش ایرانداک بهعنوان سازمان مورد نظر در زمینه بهبود و گسترش فعالیتهای این کتابخانهها یاری رساند. توجیه و تبیین نیاز به یک مرکز برای پذیرش نقشهایی همچون هماهنگکننده، واسط و ناظر، شناسایی قابلیتها و جایگاه ایرانداک برای پذیرش این نقشها و طراحی مدل مفهومی اولیه برای پذیرش این نقشها از جمله اهداف این پژوهش بهشمار میروند. این پژوهش با رویکرد کتابخانهای و با مرور گسترده انجام پذیرفت که در آن، دامنه پژوهش تدوین و اسناد و مدارک درون/ برونسازمانی و پژوهشهای مرتبط از جمله نمونههای اجرایی موفق ملی و بینالمللی بررسی شد. از جمله سازمانهای بینالمللی مورد بررسی میتوان به ایسیآرال، اسکانل، لیبر و سیاییوال نام برد که با مقایسه با فعالیتهای کنونی ایرانداک، زمینه انجام فعالیتهای مرتبط و پذیرش نقشهای دیگر با ترسیم مدل مفهومی فراهم شد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد نقش ایرانداک به عنوان یکی از سازمانهای تأثیرگذار در فعالیتهای کتابخانههای دانشگاهی غیر قابل انکار است. با این حال، برخی از فعالیتهایی که ایرانداک میتواند در زمینه این کتابخانهها بپذیرد در توسعه استانداردهای کتابخانههای دانشگاه، ایجاد شبکه متخصصان و حرفهمندان، توسعه فرایند بهاشتراکگذاری اطلاعات و دانش، تسهیل دسترسی به محتوای علمی و اطلاعاتی، رهبری و مدیریت تغییر در این کتابخانهها، توسعه بسترهای مدیریت دادههای پژوهشی، گردآوری اطلاعات و آمار این کتابخانهها، توسعه همکاریهای بینکتابخانهای و توسعه آموزش فراگیر متخصصان و حرفهمندان در این کتابخانهها بهدست آمد.
رجبعلی بگلو، رضا. 1395. طراحی مدل مفهومی جایگاه و نقش ایرانداک در بهبود و گسترش فعالیت کتابخانههای موسسههای زیر پوشش وزارت علوم، تحقیقات، و فناوری: مروری گسترده. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
