با گسترش و استفاده فراگیر از کامپیوتر و افزایش قدرت محاسباتی در ماشینهای محاسبهگر، دهه 1950 تا 1970 را میتوان سرآغاز «عصر طلایی هوش مصنوعی» تلقی کرد. از این رو، دولتها و شرکتهای خصوصی بزرگ سرمایهگذاریهای کلانی را صرف تحقیقات نظری و کاربردی در زمینه هوش مصنوعی کردند. اما با گذر زمان، برخی دانشمندان استفاده از سیستمهای خودمختار هوشمند و فراگیری استفاده از آن را تهدیدی جدی برای جامعه بشریت معرفی کردند. در ابتدا، خطرهایی نظیر اشتغال رباتها بهجای انسانها، قدرتمند شدنِ قدرتهای جهانی، به مخاطره افتادن ارزشهای اخلاقی و اجتماعی با جانشینی سیستمهای هوشمند بهجای انسانها و مواردی دیگر مطرح شدند. اما به مرور، طوفان احساسات افراطی و تفریطی درباره توسعه هوش مصنوعی و پیدایش چالشهای اخلاقی اغراقآمیز فرو نشست، و نگاهی واقعبینانه و مستدل به تواناییها و محدودیتهای هوش مصنوعی آشکار گردید. امروزه این نگاه معتدل در قامت حوزهای مطالعاتی، مسائل و چالشهای اخلاقی مرتبط با هوش مصنوعی را از منظر اخلاق تکنولوژی صورتبندی میکند، آنها را تحلیل و تبیین مینماید، و سرانجام به معرفی و تدوین رهنمودهایی اخلاقی برای توسعه هوش مصنوعی میپردازد (عبدخدایی، و همکاران 1400، 15-16). هدف از این طرح پژوهشی شناسایی و تدوین اصول و رهنمودهای اخلاق هوش مصنوعی است. دانشافزایی این طرح پژوهشی در گردآوری موضوعات و مسائل اخلاقی، تدوین اصول اخلاقی منسجم، و در نهایت مقولهبندی و پیشنهاد کدها و رهنمودهای اخلاقی در حوزه اخلاق هوش مصنوعی ذیل ذینفعان متعددی همچون کاربران، طراحان، سیاستگزاران و دیگر کنشگران در این قلمرو است. برای دستیابی به این هدف، در چارچوب مطالعات کتابخانهای و بررسی منابع متنوع، اسناد و دستورالعملهای بینالمللی مرتبط با چالشهای اخلاقی مطرح در هوش مصنوعی شناسایی و معرفی میشود. سپس، این اسناد و دستورالعملها با دو معیار روزآمد بودن و معتبر بودن سازمانهای متولی گردآوری و مبتنی بر روش پژوهشهای اِسنادی بررسی و تحلیل میشود. و در پایان، اصول و رهنمودهایی اخلاقی برای مواجهه با چالشهای اخلاقی هوش مصنوعی تدوین و معرفی میگردد.
ثقهالاسلامی، علیرضا. زودآیند. شناسایی و تدوین اصول و رهنمودهای اخلاقی برای مواجهه با چالشهای اخلاقی در هوش مصنوعی. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
