تحول در حوزه نظامهای ذخیره و بازیابی اطلاعات منجر به ظهور دستاوردهای نوینی شده که هر یک از آنها ابزارهایی را به کار میگیرند تا بتوانند پاسخگوی نیاز کاربران خود باشند. وب معنایی تجسم پیشرفت هوشمند وب کنونی برای جمعآوری، استفاده و تفسیر اطلاعات در فرمتی قابل پردازش برای ماشین، نمونهای از این امکانات نوظهور است که برای طراحی اطلاعات در قالب مدلهای قابل پردازش برای ماشین، از ابزار "هستیشناسی" استفاده میکند. هستیشناسی به عنوان قلب فرایند ذخیره و بازیابی معنایی، در طول زمان پیشرفت و مقبولیتی کسب کرده است. وابستگی قابل توجه وب معنایی به هستیشناسیها به سبب مهمترین ویژگی این ابزار یعنی بیان مفاهیم با تبیین روابط میان آنها در یک حوزه دانش بشری است که درک و پردازش ماشینی را سبب میشود هدف از ایجاد هستیشناسی کشاورزی و به کارگیری آن در نظام بازیابی اطلاعات، ساختارمند نمودن اطلاعات و در نهایت بازنمایی دانش به کمک ماشین با استفاده از فناوریها و استانداردهایی است که به وسیله کنسرسیوم وب جهان گستر در حال تدوین وتکمیل است. به عبارت دیگر در وب معنایی ماشینها با شناسایی دادههای اسناد و مدارک موجود در فرایند تحلیل و استخراج اطلاعات مورد نظر کاربر مشارکت کرده و در این زمینه هوشمندانهتر عمل میکنند. در وب معنایی موتورهای جستجو بیش از پیش بر مفهوم دادهها و جداسازی آنها مسلط هستند. از دهه 1980 سازمان غذا و کشاورزی وابسته به سازمان ملل (فائو) اصطلاح نامه چند زبانه "آگرووک" را تدوین ومنتشر کرد، که نمامی موضوعات مورد نظر فائو اعم از تغذیه، کشاورزی، جنگلداری، ماهیگیری و محیط زیست و نیز واژگان مرجح ارگانیسمها و مفاهیم محیط زیست ، روشهای کشت گیاهان و تحقیقات زیست محیطی و دیگر موضوعات مرتبط را در بیش از 40 زبان گردآوری کرده است. در حال حاضر حدود 25 سازمان ملی و بینالمللی در سراسر دنیا اصطلاحنامه آگرووک را پشتیبانی میکنند. آگرووک به صورت برخط در دسترس میباشد و مبتنی بر ساختار RDF وSKOS شکل گرفته است و بیش از 40000 مفهوم را در برمیگیرد که دارای URI های متمایز کننده هستند. اما در نهایت در برابر هر مفهوم در هر زبان یک اصطلاح مرجح قرار می گیرد.
در ادامه تبدیل اصطلاحنامههای ایرانداک به آنتولوژی، طرح ایجاد هستیشناسی علوم کشاورزی با استفاده از اصطلاح نامه علوم کشاورزی ایرانداک و با انطباق با Agrontology که در سایت FAO در دسترس است به توسعه مفاهیم و گسترش روابط معنایی آن میپردازیم. بدین منظور نرمافزار پروتژه که دسترسپذیر و قابل استفاده برای زبان فارسی است، به کار گرفته و در نهایت هستیشناسی کشاورزی حاصل خواهد شد. همچنین پیادهسازی آنتولوژیها تدوین شده در سامانهای جداگانه و قرار گرفتن در سایت پژوهشگاه با همکاری متخصصین مرفا انجام خواهد پذیرفت.
حسینی بهشتی، ملوکالسادات، اسماعیل اکبری، امید قیاسوند، و علیاصغر حجتپناه. 1403. ایجاد هستیشناسی از اصطلاحنامه کشاورزی ایرانداک (آگرووک). تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
