طراحی و توسعه یک سامانه واژه‌نامه جدید با به‌ کارگیری کلیدواژه‌های پایان‌نامه‌ها و رساله‌های فارسی‌‌زبان

 بسیاری از پژوهشگران در زمان تدوین و نگارش پیشنهاده‌ها، پایان‌نامه‌ها، و رساله‌های تحصیلات تکمیلی و همچنین برای انتشار مقالات علمی خود نیاز به انتخاب منبعی مورد اعتماد دارند تا ترجمه‌های مناسبی را برای واژه‌های تخصصی خود پیدا کنند. یکی از این منابع، واژه‌نامه‌های تخصصی هستند که توسط انجمن‌ها و مراکز علمی تهیه و منتشر می‌شوند. سامانه‌های بسیاری، از جمله سامانه واژه‌نامه‌های ایرانداک، نیز وجود دارند که امکان استفاده از این واژه‌نامه‌های تخصصی را به صورت برخط در اختیار کاربران قرار می‌دهند. با این حال، پژوهشگران همچنان با چالش‌های زیادی روبه‌رو هستند. وجود ترجمه‌های فارسی عامه‌پسندتر و بهتر برای برخی واژگان و اصطلاحات تخصصی، عدم وجود ترجمه برای تمام واژگان و اصطلاحات تخصصی به‌ویژه در موضوعات به‌روز، و عدم وجود واژه‌نامه‌های تخصصی برای تمام زمینه‌ها و موضوعات تخصصی برخی از مهم‌ترین چالش‌ها در این زمینه هستند. در راستای حل مساله بیان شده، در این پژوهش یک سامانه واژه‌نامه جدید (قابل دسترس از طریق آدرس https://vocab.irandoc.ac.ir) طراحی شده که هدف اصلی آن استفاده از کلیدواژه‌های گزارش شده توسط دانش‌آموختگان تحصیلات تکمیلی در پایان‌نامه‌ها و رساله‌های خود برای توسعه خودکار واژه‌نامه است. در مقایسه با دیگر سامانه‌های موجود، توسعه واژه‌نامه در سامانه جدید خودکار بوده و ثبت هر پایان‌نامه یا رساله در پایگاه‌های اطلاعاتی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) منجر به توسعه واژه‌نامه خواهد شد. از طریق سامانه جدید، پژوهشگران می‌توانند با بررسی و مقایسه تعداد پایان‌نامه‌ها/رساله‌های مختلف استفاده‌کننده از ترجمه‌ها و معادل‌های متفاوت، موارد بهتر و متداول‌تر را شناسایی و استفاده کنند. علاوه‌بر دریافت ورودی از پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها، در سامانه جدید امکان دریافت واژه‌ها و اصطلاحات، و ترجمه‌های آن‌ها از طریق واژه‌نامه‌های تخصصی موجود و همچنین پیشنهاد کاربران تایید صلاحیت شده نیز با هدف هر چه کامل‌تر بودن پایگاه داده سامانه فراهم شده است. کاربران همچنین می‌توانند با محدودسازی نتایج بر اساس اقلام اطلاعاتی متفاوتی مانند نوع منبع ورودی (شامل پایان‌نامه/رساله، واژه‌نامه، و پیشنهاد کاربران)، موضوع، رشته، سال، نام سازمان، نام واژه‌نامه و غیره، ترجمه‌‌های مرسوم واژگان و اصطلاحات تخصصی در منابع، موضوعات، رشته‌ها، بازه‌های زمانی، سازمان‌ها و واژه‌نامه‌های متفاوت را مشاهده نمایند.