این پژوهش با هدف تجزیه و تحلیل استنادی ماخذ پایاننامههای فارغالتحصیلان حوزه علوم زمین موجود در مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران انجام گردیده است. بدین منظور با استفاده از شیوه شناختهشده کتابسنجی و به کمک روش توصیفی- تحلیلی، ماخذ 310 پایاننامه کارشناسی ارشد موجود در مرکز که در مجموع شامل ۱۸۰۸۳ استناد بودند مورد بررسی قرار گرفت. پس از جمعآوری دادهها، استنادها براساس نوع، پوشش زمانی، زبان و محل نشر و با استفاده از روشهای آماری چون دستهبندی دادهها بر حسب توزیع فراوانی، تعیین میانگین، نمودار و محاسبه نیمعمر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. برای تجزیه و تحلیل دادهها از نرمافزارهای SPSS10 و EXCEL استفاده گردید. نتایج به دست آمده نشان میدهد: تعداد متوسط استنادها در هر پایاننامه ۵۸/۳۳ استناد میباشد که بیشترین میزان استناد، به نشریات (با ۳۶/۴۳ درصد) اختصاص دارد و پس از آن کتاب (با ۲۹/۵۷ درصد) در مرتبه دوم قرار دارد. پایاننامهها (با ۵/۴۹ درصد)، کماستنادترین منابع در حوزه مورد مطالعه میباشند. بررسی نیمعمر منابع اطلاعاتی بیانگر آن است که کمترین نیمعمر به خلاصه مقالات کنفرانسها (۶/۰۹ سال) و بیشترین نیمعمر به نشریات (۱۵/۲۸ سال) تعلق دارد. میانگین نیمعمر کل منابع در این حوزه ۱۰/۱۱ سال است. بررسی زبان استنادها نشان میدهد که بیشترن منابع استناد شده به زبان انگلیسی میباشد (۵۹/۰۷ درصد)، در حالی که زبان فارسی از این نظر در مرتبه دوم اهمیت قرار دارد (۳۷/۵۷ درصد). توزیع جغرافیایی استنادها نیز نشان میدهد که ۴۴/۲۵ درصد منابع مورد استفاده متعلق به ایران میباشد و پس از آن آمریکا با۱۸/۴۳ درصد و انگلستان با ۹/۰۱ درصد در مرتبههای دوم و سوم قرار دارند. در خاتمه نیز لیستی از نشریات پراستناد در حوزه علوم زمین ارائه گردیده که میتواند راهنمایی مناسب برای کتابخانههای تخصصی این حوزه باشد تا بر اساس آن در چهارچوب اعتبارات و بودجه خود نسبت به انتخاب مجلات مفید و پر استفاده این حوزه اقدام نمایند.
صدیقی، مهری. 1380. تحلیل استنادی ماخذ پایاننامههای فارغالتحصیلان حوزه علوم زمین موجود در مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران. تهران: پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران.
