امروزه همزمان با رشد و توسعه علم، فناوری و نوآوری، سوالهایی درباره تاثیر علم، فناوری و نوآوری بر هنجارهای اجتماعی مطرح شده است. در همین راستا، در قرن 21، معطوف بودن علم، فناوری و نوآوری به منافع بشریت و منافع قابل دسترسی در جامعه از جمله موضوعات اصلی در بحث های اخلاقی سیاستگذاری علم و فناوری است. نوآوریهای علمی و فناورانه برای هر اقتصادی ضروری است، اما برخی از آنها پیامدهای منفی داشته باشد و این پیامدها خود سر منشاء سوالات اساسی اخلاقی بوده و موضوعات اخلاقی نظیر دسترسی، برابری، شمول و ... را بوجود میآورند. شناخت موضوعات اخلاقی سیاستگذاری علم و فناوری، مستلزم بررسی دقیق این حوزه است. با شناخت دقیق موضوعات اخلاقی سیاستگذاری علم و فناوری میتوان یک چارچوب هنجاری تحلیلی را توسعه داد که علاوه بر کمک به سیاستگذاران در طراحی و تدوین سیاستهای اخلاقمدارانه در حوزه علم و فناوری، میتوان از آن برای تحلیل اسناد سیاستی علم و فناوری بهره برد. طراحی و توسعه چنین چارچوبی هدف اصلی پژوهش حاضر است. ابعاد و مولفههای این چارچوب با روش کتابخانهای و مطالعه و بررسی منابع و متون در پیوند با فرااخلاق، اخلاق هنجاری، اخلاق علم و فناوری، و اخلاق سیاستگذاری در پایگاههای مختلف علمی داخلی (نظیر نورمگز، مگیران، و علمنت) و خارجی (نظیر اسکوپوس، امرالد، و ساینس دایرکت) به دست میآید؛ سپس ابعاد و مولفهای احصاء شده با نظرسنجی از گروهی از متخصصان حوزه سیاستگذاری علم و فناوری، اخلاق علم و فناوری، و مطالعات اجتماعی علم و فناوری اعتباریابی و نهایی میشود. در نهایت، به منظور نشان دادن نحوه کاربست چارچوب هنجاری توسعهیافته به سیاستگذاران و پژوهشگران، نقشه جامع علمی کشور به عنوان یک سند جامع حوزه علم و فناوری کشور با استفاده از این چارچوب زمینههای موضوعی و ابعاد فرآیندی اخلاق در سیاستگذاری علم و فناوری تحلیل خواهد شد.
نامداریان، لیلا، و رحمان شریفزاده. 1402. طراحی و توسعه یک چهارچوب هنجاری برای تحلیل اخلاق سیاستگذاری علم و فناوری: مورد کاوی نقشه جامع علمی کشور. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
