سازماندهی اطلاعات و دانش به عنوان زیرساخت و سنگبنای ارتباطات علمی، حفظ میراث فرهنگی و حافظه نهادی بهشمار میرود. این حوزه در ایران تحت تأثیر مجموعهای پیچیده از عوامل تاریخی، اجتماعی، سیاسی و فناورانه شکل گرفته است. این عوامل ناظر بر سنتهای فکری بومی کشور و نیز از استانداردهای جهانی بوده است. ایران از دیرباز تعهدی جدی و مستمر به حفظ و انتشار دانش داشته است. انتشار و اشاعه دانش در ایران از بسترهای سازماندهی دانش به شکل بومی و ملی برخاسته و تا نهادینه کردن رهنمودهای بین المللی پیش رفته است. از زمان تاسیس کتابخانه ملی ایران در سال ۱۳۱۶، تاسیس گروه کتابداری در دانشگاه تهران در سال 1344 ، مرکز خدمات کتابداری در سال 1347 و پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) در سال 1347، سازوکارهای نوین و پیشرفتهای برای سازماندهی اطلاعات در پیش گرفته شده است (فتاحی، پازوکی[1]، 2018). دوره پس از انقلاب اسلامی، شاهد گسترش بیشتر آموزش کتابداری و اطلاعرسانی در دانشگاهها بود که منجر به توسعه تفکر سازماندهی اطلاعات و دانش در ایران شد (الوانی، شیبانی فر[2]، 2020).
با وجود، تلاشهای بسیاری که در حوزه سازماندهی اطلاعات و دانش در ایران انجام شده است، همایشهای معدودی در این زمینه در ایران برگزار شده است. برای نمونه، همایش توسعه و کاربرد فهرستهای رایانهای در ایران در 1378 سومین همایش ملی کتابخانه دیجیتالی: سازماندهی و پردازش اطلاعات و دانش در سال 1398 و همایش دانشجویی سازماندهی دانش در 1404 در کنار نشستهای سالانه و موضوعی سازماندهی دانش در کنگره متخصصان علوم اطلاعات جزو این همایشها بهشمار میروند. از طرف دیگر، جامعه (انجمن) بینالمللی سازماندهی دانش (ایسکو)[3] که در سال ۱۹۸۹ تأسیس شده است یک انجمن بینالمللی پیشرو در سازماندهی دانش است و دامنه گسترده و فعالیت میانرشتهای در پیشبرد سازماندهی دانش دارد و حدود ۶۰۰ عضو در سراسر جهان دارد که از رشتههایی همچون علوم اطلاعات، فلسفه، زبانشناسی، علوم رایانه، و انفورماتیک پزشکی با هم همکاری دارند[4]. در همین راستا، ایسکو شاخه[5] ایران در سال ۲۰۱۱ با هدف پیشبرد کار مفهومی در سازماندهی دانش به معنای گوناگون آن، در محیطهای گوناگونی همچون کتابخانهها و دیگر مراکز، نظامها و یا منابع اطلاعاتی راهاندازی شد و پس از انجام فعالیتهای گوناگون اکنون بهحالت تعلیق[6] درآمده است[7]. با توجه به اهداف و فعالیتهای گوناگون پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) در زمینههای یاد شده و ضرورت احیاء و راهاندازی دوباره ایسکو شاخه ایران و پیشینه حدود 70 ساله این حوزه موضوعی در ایران و همچنین، دگرگونیهای فزاینده فناورانه مرتبط با هوش مصنوعی در جهان، ضرورت طراحی یک همایش ملی مختص به جنبههای مختلف سازماندهی دانش بیشتر به چشم میخورد. از اینرو، طراحی و اجرای یک همایش ملی با چشمانداز بینالمللی برای سالهای بعدی هدف اصلی این پژوهش است. مخاطب این همایش شرکتکنندگان و ارائهدهندگانی از سازمانهای پیشرو، مؤسسات پژوهشی، متخصصان، استادان دانشگاه، اعضای هیئت علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی ایران خواهند بود و بر تعامل مؤثر بین سازماندهی دانش و هوش مصنوعی و فناوریهای نوین در تئوری و عمل تمرکز خواهد داشت. این همایش در آبان ۱۴۰۵ برنامهریزی شده است و میتوان گفت به عنوان نخستین همایش ملی در حوزه سازماندهی دانش در ایران خواهد بود. از اینرو، این همایش فرصت بسیار خوبی برای بحث در مورد برنامههای آینده، دیدگاهها و به اشتراک گذاشتن تجربیات متخصصان سازماندهی دانش فراهم خواهد بود. همچنین، برنامهریزی و طرحریزی برگزاری همایش بینالمللی سازماندهی دانش با راهاندازی و بازتعریف ساختار ایسکو شاخه ایران و با همکاری انجمن بینالمللی سازماندهی دانش جزو اهداف این پژوهش خواهد بود.
[1] Fattahi and Pazooki
[2] Alvani and Sheybani Far
[3] International Society for Knowledge Oraganization (ISKO)
[4] https://www.isko.org/about.html
[5] Chapter
[6] Past chapters
امیرحسینی، مازیار، رضا رجبعلی بگلو، ابراهیم عمرانی، رحمتالله فتاحی، و محمد حسنزاده. زودآیند. طراحی الگوی مفهومی و اجرای نخستین همایش ملی سازماندهی اطلاعات و دانش. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
