به گزارش «روابط‌ عمومی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران» طرح پژوهشی «سامانه اشاعه منابع علمی دانشگاهی ایرانیان» توسط دکتر نصراله پاک‌نیت، استادیار پژوهشکده علوم اطلاعات به پایان رسید.

دسترسی و تأمین منابع علمی به عنوان یکی از اصلی‌ترین نیازهای جامعه علمی و دانشگاهی محسوب می‌شود. منابع علمی می‌توانند از انواع مختلفی مانند مقاله‌های منتشر شده در نشریات و ارائه شده در همایش‌های علمی، پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانش‌آموختگان تحصیلات تکمیلی، کتاب‌ها و ... باشند. سامانه‌ها و پایگاه‌های متعددی در کشور برای جمع‌آوری و اشاعه مقالات و پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها توسعه یافته است. این در حالی است که در مورد کتاب‌های علمی تاکنون این مهم صورت نگرفته است. این مساله از آن جهت است که کتاب‌های علمی ثمره چندین سال تلاش نویسندگان بوده و اشاعه آن‌ها به گونه‌ای که کاربران بتوانند متون کتاب را دانلود و ذخیره کنند، به ویژه با توجه به عدم رعایت قوانین حق مولف در ایران، مقبول انتشارات و نویسندگان نیست. در سالیان گذشته، چندین سامانه و پلت‌فرم فروش و مطالعه کتاب برخط توسعه یافته که بیشتر به کتاب‌های عمومی مانند کتاب داستان که مخاطب بیشتری دارند، پرداخته‌اند. این پلت‌فرم‌ها و سامانه‌ها کتاب‌های علمی و دانشگاهی را نیز ارائه می‌دهند؛ اما از آن‌جا که مخاطبین این گونه کتاب‌ها محدود است، قالب ارائه کتاب‌های علمی و دانشگاهی در این پلت‌فرم‌ها PDF است درحالی که برای کتاب‌های پرمخاطب، قالب ارائه کتاب‌ها EPUB است که مزایای بسیاری مانند امکان تغییر رنگ متن و پس‌زمینه، تغییر نوع و اندازه فونت، تغییر فاصله بین خطوط و ... را ارائه می‌دهد. برای حل این چالش‌ها، در این پژوهش، سامانه‌ای برای اشاعه کتاب‌های علمی و دانشگاهی توسعه یافته است. سامانه توسعه یافته، کتاب‌ها را در قالب EPUB دریافت کرده و صفحات کتاب را به گونه‌ای که متن آن غیرقابل برداشت باشد اما از طریق مرورگر قابل ویرایش باشد، در اختیار کاربران قرار می‌دهد. به عنوان بخشی دیگر از این پژوهش، توسعه کدهایی برای تبدیل قالب کتاب‌ها از Word و PDF به قالب EPUB صورت گرفته است. این مهم از آن جهت حائز اهمیت است که برنامه‌های موجود در زبان فارسی با محدودیت‌های بسیاری مواجه بوده و اغلب نیازمند خرید لایسنس هستند. در سامانه خروجی این پژوهش، که در زمان انجام پژوهش نام آن به سامانه انتشارات دانشگاهی (ساد) تغییر یافت و از طریق آدرس https://sad.irandoc.ac.ir قابل دسترس است، کاربران می‌توانند به جستجوی کتاب‌های علمی و دانشگاهی پرداخته و پس از خرید کتاب‌ها، به صورت برخط آن‌ها را مشاهده و مطالعه نمایند.