ظهور پرشتاب هوش مصنوعی مولد با قابلیتهای منحصر به فرد در خلق محتوای جدید، فرصتها و چالشهای آموزشی و اخلاقی بیسابقهای را برای نظام آموزش عالی ایران به همراه آورده است. فقدان درک دقیق و عینی از سطح سواد هوش مصنوعی مولد در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی کشور، به عنوان پیشگامان تولید علم، به مانعی اصلی برای برنامهریزی آموزشی اثربخش و سیاستگذاری آگاهانه در جهت بهرهگیری مسئولانه و مؤثر از این فناوری تحولآفرین تبدیل شده است. این پژوهش با هدف سنجش جامع و عینی سطح سواد هوش مصنوعی مولد (شامل چهار بُعد کلیدی: دانش پایه و درک مفاهیم، مهارت عملی در بهکارگیری ابزارها، توانایی تحلیل و ارزیابی انتقادی خروجیها، و آگاهی از مسائل اخلاقی) در دانشجویان تحصیلات تکمیلی و همچنین شناسایی عوامل جمعیتشناختی مؤثر بر آن طراحی شده است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با بهرهگیری از روش توصیفی-پیمایشی انجام خواهد شد. ابزار اصلی پژوهش، «آزمون استاندارد سواد هوش مصنوعی مولد (GLAT)» به همراه پرسشنامهای برای جمعآوری اطلاعات جمعیتشناختی و سوابق استفاده از هوش مصنوعی خواهد بود. جامعه آماری این پژوهش را کلیه دانشجویان تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری) دانشگاههای کشور تشکیل میدهند و نمونه مورد مطالعه به روش غیراحتمالی و در دسترس از میان کاربران فعال «سامانه گنج ایرانداک» انتخاب خواهند شد. دادههای گردآوری شده با استفاده از طیف وسیعی از روشهای آماری توصیفی و استنباطی مورد تحلیل قرار خواهند گرفت. نتایج این پژوهش تصویر دقیق و مبتنی بر شواهدی از وضعیت موجود سواد هوش مصنوعی مولد در جامعه دانشگاهی ارائه خواهد داد. این یافتهها مبنایی علمی برای طراحی و اجرای برنامههای آموزشی هدفمند، بازنگری در سرفصلهای درسی، تدوین راهنماهای اخلاقی و در نهایت، سیاستگذاریهای کلان در سطح ملی فراهم خواهد کرد تا از این طریق، نه تنها سواد هوش مصنوعی نسل آیندهساز کشور ارتقا یابد، بلکه نیروی انسانی کارآمد برای اقتصاد دیجیتال آینده آماده شود.
پورنقی، رویا. زودآیند. بررسی سواد هوش مصنوعی مولد در دانشجویان تحصیلات تکمیلی ایران (نمونه موردی: کاربران سامانه گنج ایرانداک). تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
