مقدمه: راهنمای گردشگری، مرجع مسافرت گردشگری برای گردشگران و مسافران است. این راهنما شامل اطلاعاتی درباره نقاط گردشگری، مکانهای تاریخی، فرهنگی و جذاب برای مسافران است. همچنین دارای فهرست انجمنها، سازمانها و خدمات در سفر و گردشگری است. هدف از این پژوهش بررسی ویژگیهای راهنماهای گردشگری چاپی و الکترونیکی، طراحی و سازماندهی آن در ایران است.
روششناسی: این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر ماهیت و روش، پیمایشیـتوصیفی است. جامعه آماری پژوهش، تمامی کارکنان معاونت گردشگری سازمان میراث فرهنگی تهران هستند که تعداد آنها 143 نفر است. به دلیل محدود بودن جامعه، نمونهگیری انجام نشد. ابزار گردآوری دادهها در پژوهش حاضر، پرسشنامه محقق ساخته است. برای سنجش روایی پرسشنامه از روش روایی صوری بهره گرفته شد. محاسبه پایایی پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ موردسنجش قرار گرفت که میزان 879/0 تعیین شد. اطلاعات حاصل از پرسشنامه، با استفاده از نرمافزار اسپیاساس نسخه 19 تحلیل شد.
یافتهها: یافتههای پژوهش حاضر از آزمون فرضیههای توصیفی نشان داد از دیدگاه پاسخگویان، راهنماهای مکتوب گردشگری در ایران در دریافت اطلاعات مناسب و استفاده مطلوب بر اساس نیاز کاربران موثر است. افزون بر این، به باور پاسخگویان راهنماهای گردشگری مکتوب ایران، ازنظر شکل و استفاده مطلوب و ازنظر فناوریهای روز و استفاده مطلوب از استانداردهای گرافیکی مطلوب هستند. همچنین دیدگاه پاسخگویان درباره راهنماهای الکترونیکی گردشگری ایران نیز نشان داد پاسخگویان این راهنماها را در دریافت اطلاعات و استفاده مطلوب از راهنماهای گردشگری موثر و ازنظر شکل و فناوریهای روز و استفاده از استانداردهای گرافیکی مطلوب میدانند.
نتیجهگیری: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که استفاده از راهنماهای گردشگری در ایران برای دریافت اطلاعات و بهرهگیری مناسب از آنها در ترغیب گردشگران و شناخت بهتر فضاهای فرهنگی و تاریخی نقش مهمی دارد. همچنین پیشرفتهای فناوری، سبب بهرهگیری از ابزارهایی چون شبکههای اجتماعی، فضای وب، نرمافزارهای تخصصی گردشگری شده که تاثیر بسزایی در جذب مخاطب دارد. برنامههای منطبق با گوشیهای هوشمند میتواند فعالیت گردشگری را افزایش دهد. علاوه بر آن، اشترک گذاری اطلاعات گردشگری در میان مسافران یکی از راهکارهای مهم آگاهی یافتن از مقاصد گردشگری است. همچنین مشخص شد که اشتراکگذاری اطلاعات در محیط برخط میتواند عاملی برای تقویت بهرهگیری از راهنماهای الکترونیکی باشد.
درودی، فریبرز، و مریم بیات. 1402. ویژگیها و نقش منبع مرجع راهنماهای گردشگری چاپی و الکترونیکی در ایران. پژوهشنامه کتابداری و اطلاعرسانی 13(2): 153-173.
