مطالعه لفظی و ضمنی مفاهیم مرتبط با زنان و خانواده در قرآن

هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی معانی لفظی و ضمنی مفاهیم مرتبط با زنان و خانواده در قرآن کریم انجام شده است.

روش پژوهش: پژوهش از نظر هدف کاربردی و ترکیبی است از تحلیل محتوای کمی و کیفی با رویکرد دلفی. جامعه آماری پژوهش، شامل تمام آیات قرآن کریم (6236 آیه) در 114 سوره است. جهت گردآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات از تفسیر نمونه برای استخراج کلیدواژه‏‌ها، از نرم‌افزار MAXQDA برای تعیین مفاهیم و مقوله‌‏ها و برای انجام آزمون کندال از SPSS 20 استفاده شده است.

یافته‏‌ها: مفاهیم مربوط به زنان، در 9 مقوله و 65 زیرمقوله طبقه‏‌بندی شد که در 88 سوره از قرآن کریم به ‏صورت لفظی و ضمنی آمده‏‌اند، مفاهیم مرتبط با خانواده، در 21 مقوله و 217 زیرمقوله طبقه‏‌بندی شده است که در 106 سوره از قرآن کریم به ‏صورت لفظی و ضمنی وجود دارد. در مفاهیم لفظی مربوط به زنان «سوره نسا» با 16 آیه بیشترین کلیدواژه‏‌ها را در حوزه زنان دارند. در مفاهیم مربوط به خانواده بیشترین کلیدواژه‏‌ها به «سوره یوسف» با 39 آیه لفظی اختصاص دارد. سیاهه وارسی تهیه‏ شده، با استفاده از تکنیک دلفی توسط خبرگان علوم قرآنی و مطالعات زنان و خانواده تأیید شد، از آزمون کندال جهت بررسی میزان اجماع ‏نظرات خبرگان استفاده شد.

نتیجه‏‌گیری: تأکید بیشتر قرآن کریم در حوزه زنان، بر مقوله‏‌های مسائل و ویژگی‏‌های مرتبط با زنان و زنان اسوه و در حوزه خانواده، بر مقوله‌‏های فرزندان و همسر است.