نمایهها و چکیدههای یک متن، خلاصهای از متن را در اختیار خواننده قرار میدهند، لذا میتوان از آنها برای درک سریع و بازیابی سند استفاده کرد. از آنجا که بخش عمدهای از فعالیتهای علمی فارسی در کشور ایران را پارساها تشکیل میدهند، در این پژوهش نمایهسازی پارساها از دو دیدگاه نویسنده پارسا و نمایهساز حرفهای مورد بررسی قرار خواهد گرفت. سپس این نمایهها با عنوان پارساها مورد بررسی قرار میگیرد تا میزان انطباق با کلیدواژههای عنوانی به دست آید. از سوی دیگر با بررسی کلی مجموعهای از نمایهها و چکیدهها علاوه بر قابلیت بهبود در بازیابی اطلاعات برای محقق حوزه فعالیتی که بیشتر اسناد بر روی آن تمرکز کردهاند مشخص میشود. علاوه بر آن در این پژوهش وجود نمایهها و توزیع آنها در چکیده، بررسی میشوند. از توزیع کلیدواژهها در چکیده میتوان در استخراج خودکار کلیدواژهها از چکیده پارساها در کارهای آتی استفاده شود. این پژوهش بر روی پارساهای موجود در پایگاه داده پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران که منبع گردآوری پارساهای فارسی است، انجام شده است. روش پژوهش به این صورت است که بعد از گردآوری دادهها، پارساهایی که اطلاعات کافی ندارند پالایه شده و مابقی پارساها توسط برنامهای که برای پردازش متن چکیده و نمایههای پارساها نوشتهایم مورد تحلیل قرار خواهند گرفت. سپس اطلاعات بدست آمده با استفاده از آمار توصیفی شرح داده خواهند شد. بررسی انجام شده در این پژوهش نشان داده است عموما نمایههای انتخاب شده (بیش از 60%) توسط نویسنده و نمایهساز حرفهای از 40% ابتدایی چکیده انتخاب شدهاند. دیگر تحلیلهای آماری این پژوهش نشان میدهند که میزان انطباق بین توصیفگرها و کلیدواژهها 8% است. این اختلاف نشاندهنده میزان تفاوت نظر زیاد بین نویسندگان پارساها و نمایهسازان است. با بهرهگیری از این اختلاف و با تجمیع کلمات و غنی کردن کلیدواژههای سیستم بازیابی اطلاعات میتوان در بهبود بازیابی اطلاعات نیز استفاده کرد.
خطیر، اشکان، و سهیل گنجهفر. 1397. تحلیل توزیع و تمرکز کلیدواژههای پایاننامهها و رسالهها: میزان تطابق با توصیفگرها، عنوان، و چکیده. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 34 (1): 411-428.
