کتاب، فراتر از مجموعه‌ای از صفحات و نوشته‌ها، جلوه‌ای ماندگار از اندیشه، تجربه و خلاقیت بشری و یکی از مهم‌ترین ابزارهای انتقال و انباشت دانش در طول تاریخ است. تمدن انسانی در پرتو ثبت، حفظ، انتقال و بازآفرینی دانش شکل گرفته و بالنده شده است. از این منظر، پاسداشت کتاب و ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی، در حقیقت پاسداشت خرد، دانایی و سرمایه فکری جوامع است.
بااین‌حال، جهان امروز با تحولات شگرف در فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی، دگرگونی عمیقی را در شیوه‌های تولید، سازمان‌دهی، ذخیره‌سازی، دسترسی و بهره‌برداری از دانش تجربه می‌کند. در چنین شرایطی، نقش کتاب و منابع اطلاعاتی همچنان بنیادین است، اما مأموریت‌های مرتبط با دانش و اطلاعات نیز ابعاد گسترده‌تر و پیچیده‌تری یافته‌اند. امروزه، توسعه علمی صرفاً به تولید دانش محدود نمی‌شود؛ بلکه سازمان‌دهی و مدیریت اطلاعات علمی، فراهم‌آوردن دسترسی به منابع معتبر، تسهیل تبادل و اشتراک دانش، حفظ و اشاعه دستاوردهای پژوهشی و فراهم‌سازی زمینه بهره‌گیری مؤثر از دانش در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌ها، از الزامات اساسی پیشرفت علم و فناوری به شمار می‌روند.
در این میان، حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی و متخصصان این حوزه، نقشی فراتر از وظایف سنتی کتابداری و اطلاع‌رسانی بر عهده دارند. آنان با بهره‌گیری از دانش تخصصی و فناوری‌های نوین، در شکل‌گیری زیرساخت‌های اطلاعاتی و دانشی، ارتقای کیفیت خدمات علمی و پژوهشی و تسهیل ارتباط میان دانش تولیدشده و نیازهای جامعه علمی و اجرایی نقش‌آفرینی می‌کنند. ازاین‌رو، روز کتاب، کتاب‌خوانی و کتابدار را می‌توان فرصتی برای ارج نهادن به تمامی تلاش‌هایی دانست که چرخه تولید، سازمان‌دهی، انتقال و بهره‌گیری از دانش را پشتیبانی می‌کنند.
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) نیز با اتکا به همین نگرش و با مأموریت توسعه و پشتیبانی از زیست‌بوم اطلاعات علمی و فناوری کشور، طی دهه‌های فعالیت خود کوشیده است در خدمت جامعه علمی و پژوهشی ایران باشد. فراهم‌آوردن زیرساخت‌ها و خدمات اطلاعاتی، پشتیبانی از پژوهشگران، کمک به دسترس‌پذیری و بهره‌برداری از اطلاعات و دستاوردهای علمی و تقویت پیوند میان پژوهش، اطلاعات و سیاست‌گذاری، بخشی از تلاش‌های این پژوهشگاه در مسیر توسعه علم و فناوری کشور است.
اکنون که ایرانداک در آستانه شصتمین سال فعالیت خود قرار دارد، بیش از هر زمان دیگری بر این باوریم که آینده علم، در گرو پیوند اثربخش میان تولید دانش، مدیریت اطلاعات، توسعه فناوری و بهره‌گیری خردمندانه از دستاوردهای علمی است. تحقق این هدف، نیازمند هم‌افزایی جامعه علمی، متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی، کتابداران، پژوهشگران، سیاست‌گذاران و همه کسانی است که دانش را سرمایه بنیادین پیشرفت کشور می‌دانند.
در این مناسبت، ضمن گرامی‌داشت روز کتاب، کتاب‌خوانی و کتابدار، از تلاش ارزشمند همه فعالان عرصه کتاب، علم اطلاعات و دانش‌شناسی و نیز همکاران فرهیخته پژوهشگاه که در مسیر تحقق مأموریت‌های علمی و تخصصی ایرانداک نقش‌آفرینی می‌کنند، قدردانی می‌کنم. امید دارم با گسترش فرهنگ مطالعه، تقویت زیرساخت‌های اطلاعاتی و توسعه دسترسی و بهره‌گیری اثربخش از دانش، گام‌های استوارتری در مسیر پیشرفت علمی و اعتلای ایران عزیز برداریم.
عبدالرضا نوروزی چاکلی
سرپرست پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)
