به نام خداوند جان آفرین حکیم سخن در زبان آفرین
اول مهر برای همگان یادآور روزهای زیبای بازگشایی مدارس و تابش نور معرفت در دل مشتاقان علم و دانایی است. دانشآموزان، معلمان، خانوادهها، دانشجویان، اساتید، تمامی کارکنان خدوم مرتبط با آموزش در مدارس و دانشگاهها ماه مهر را به منزله پایان انتظار برای لحظه وصال دانایی میپندارند. این روز فرخنده برای پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) روز تولد و بنیانگذاری است. تقارن این روز مبارک با سالگرد تاسیس ایرانداک ارتباط ناگسستنی بین این مجموعه با سازوکار آموزش، پژوهش و نوآوری را تعمیق میبخشد و آن را از یک روز عادی خارج کرده و به روزی برای میثاق مجدد با علم و دانایی تبدیل میکند. جا دارد از این فرصت استفاده کنم و روز اول مهرماه، آغاز سال تحصیلی نو و سالگرد تاسیس ایرانداک را به تمامی آحاد ایرانیان و اهالی علم و دانایی، معلمان، استادان، کتابداران، پژوهشگران، اهالی علوم و فناوری اطلاعات، و خانواده ایرانداک تبریک و شادباش عرض کنم و از خداوند متعال توفیق خدمتگزاری در مسیر توسعه علم و فناوری و آبادانی کشور را مسالت نمایم.
ایرانداک با سابقهای دیرین، امروز به درختی تنومند و سودمند در مجموعه وزارت علوم، تحقیقات، و فناوری و کل کشور تبدیل شده است که از ظرفیتهای فراوان برای تسهیل رشد و بالندگی علم، فناوری، و نوآوری در کشور برخوردار است. ایرانداک امروز نه به عنوان یک اداره اجرایی بلکه به عنوان کانون فکر و نوآوری بیپایان؛ محل خلق و اشاعه دانش پیشرفته در حوزه علوم و فناوری اطلاعات؛ و جایگاه راهبری اخلاق علم و فناوری فعالیت میکند. فعالیت بیوقفه اعضای هیات علمی و کارشناسان توانمند و دلسوز در سه پژوهشکده «علوم اطلاعات»، «فناوری اطلاعات»، و «جامعه و اطلاعات»؛ و «معاونت اطلاعات علم و فناوری ایران» ترکیبی کارساز از علم و عمل را نمایان ساخته است. اعضای هیات علمی، مدیران و کارشناسان این پژوهشگاه نه تنها وظیفه یک مجموعه علمی و پژوهشی را به نحو احسن به انجام میرسانند، رسالت ملی گردآوری، سازماندهی و اشاعه پایاننامه و رسالههای دانشگاهیان ایرانی در داخل و خارج از کشور را نیز به خوبی به انجام میرسانند.
در بخش پژوهش و نوآوری، مشارکت در پیشبرد علوم و فناوری اطلاعات و توسعه فناوریهای نوظهور در سرلوحه فعالیتهای پژوهشگاه قرار گرفته و کنکاش مستمر در زمینههای نوین مانند تحول دیجیتال، علوم و فناوری داده، عاملهای هوشمند، رایانش لبهای، رایانش کوانتومی، ارتباطات نسل نو، خودکارسازی مبتنی بر روبوتیک، زنجیره بلوک، اینترنت اشیاء، سواد اطلاعاتی، یادگیری عمیق، مدیریت مبتنی بر داده و نظایر آن به عنوان بخش جداییناپذیر پژوهشها در آمده است. ایجاد تعادل مبتنی بر نیاز بین پژوهشهای بنیادی، کاربردی و توسعهای به عنوان اولویت اصلی قلمداد میشود. ایجاد و توسعه ارتباط سازنده با سازمانها، دستگاهها و شناسایی نیازهای جامعه، صنعت و دولت در راس برنامههای پژوهشی و توسعهای پژوهشگاه قرار گرفته است. پاسخگویی به نیازهای بخش اجرایی ایرانداک به ویژه در ارتقای ابزارها و دستیابی به سامانه یکپارچه، هوشمند و پویا به صورت ویژه مورد توجه و اهتمام است. پژوهشگاه از ظرفیتهای بینظیر برای انجام ماموریتها و توسعه دایره اثرگذاری برخوردار است.
در بخش ماموریت اجرایی ملی، طبق قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی مصوب مجلس شورای اسلامی، ایرانداک مسولیت حساس و سنگین ثبت، سازماندهی و همانندجویی را برعهده گرفته است. اجرای این مسولیت نیازمند زیرساخت های فنی کارآمد، محتوای علمی جامع، و سامانههای هوشمند چابک است. ارتقای نفوذ قانون و اجرای دقیق و اثربخش آن نیازمند بهسازی زیرساختها و سامانههاست. در کنار قابلیتهای فنی، جامعیت محتوا از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. انجام مسئولیت اخلاق علمی از سوی دانشگاهها و نهادهای مرتبط با خلق آثار علمی اعم از کتاب، پایاننامه، رساله، مستندات اختراعات و مقالات در واگذاری متن کامل جهت توسعه پوشش همانندجویی ضروری است. در این مسیر لازم است بازنگریهای مورد نیاز در عرصه قوانین و مقررات، فرایندها و رویکردها صورت پذیرد. ایرانداک به عنوان یک عامل فعال و مشارکتجو در ایجاد همافزایی بر بستر ظرفیتهای قوانین و مقررات و سازمانهای مسئول بالادستی و افزایش ضریب نفوذ قانون و توسعه اخلاق علم و فناوری تلاش میکند.
ایرانداک به صورت روزانه با بیش از 30 هزار بازدیدکننده مبتنی بر آیپی در وبگاه، ثبت 200 عنوان پایاننامه/ رساله، همانندجویی تا ۱۵۰۰ پایاننامه/ رساله/ پیشنهاده از بین 80 میلیون برگ سند علمی و 870 هزار مدرک علمی، 460 مورد بررسی پیشینه پژوهش و پاسخگویی به بیش از 1400 نفر به شیوههای تلفنی، نامه الکترونیکی و سامانهای، به محلی برای تعامل بیوقفه با دانشگاهیان و پژوهشگران تبدیل شده است. هرکدام از دانشجویان، اعضای هیات علمی، دانشآموختگان و پژوهشگران در طول حیات علمی خود بارها با ایرانداک تعامل میکنند. ما به دنبال این هستیم که تجربهای جذاب، به یادماندنی و ارزشآفرین برای این قشر فرهیخته در راستای توسعه علم و فناوری فراهم کنیم. ما به دنبال تسهیل فرایند پژوهش اخلاق-محور از طریق همکاریهای نهادی و فرایندی هستیم تا بتوانیم آن را به مثابه یک امر دانشگاهی و فناورانه در ساختارهای علم و فناوری نهادینه کنیم. انجام این رسالت نیازمند همکاری و همیاری است. ایرانداک به انجام وظیفه محول در اندازه مقرر بسنده نکرده بلکه به مثابه راهبری امین و قابل اعتماد دراین مسیر اقدام میکند. همکاری بیش از پیش دانشگاهها و موسسات آموزش عالی، و سایر نهادهای مرتبط با علم و فناوری در این مسیر به تسریع و تدقیق امور کمک شایانی خواهد کرد.
حمایت دلسوزانه وزارت محترم علوم، تحقیقات، و فناوری و نهادهای مرتبط با ماموریتهای پژوهشگاه مایه دلگرمی و پیشران حرکت رو به جلو و متعالی این مجموعه ملی است. خانواده ایرانداک به پاسداشت پشتیبانیها با تمام توان برای تحقق برنامهها و ارتقای روزافزون کیفیت خدمات تلاش میکند تا بستری مناسب برای توسعه پژوهش و فناوری پژوهشگران و فناوران کشور عزیزمان فراهم آورد و کاربست اخلاقی علوم و فناوری اطلاعات را ترویج نماید.
با آرزوی توفیق الهی
محمد حسنزاده
رئیس پژوهشگاه
