دکتر محمد حسن‌زاده رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری آنا، درباره میزان استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی در سامانه‌های مختلف اظهار کرد: ایرانداک با توجه به نیاز‌های خود و کشور اقدام به راه‌اندازی آزمایشگاه هوش مصنوعی کرده است. 

وی با بیان اینکه نیاز اصلی ایرانداک در دو قسمت تعیین شده که یکی در همانندجویی و دیگری در بخش بازیابی است؛ تاکید کرد: در همانندجویی «هوشمندی» اعمال شده است، در این صورت دستکاری‌های انجام شده توسط ارسال کننده فایل‌ها شناسایی می‌شود تا میزان و قابلیت بررسی آنها را تشخیص می‌دهد. 

دکتر حسن‌زاده تصریح کرد: هم‌اکنون، پایان‌نامه‌ها، مقالات، کتاب‌ها و پروژه‌های تحقیقاتی که در پایگاه گنج ایرانداک وجود دارد، مثل چت‌جی‌پی‌تی و ابزار‌های مشابه نیازمند تعامل با کاربر است. 

رئیس ایرانداک گفت: در حال طراحی ابزاربازیابی هوشمند هستیم تا کاربران بتوانند از محتوای پایان‌نامه‌ها، مقالات، کتاب‌ها و ... سوال بپرسند و مفاهیم را مطرح کنند و از طریق هوش مصنوعی پاسخ مناسب را دریافت کنند. امیدوار هستیم تا یک سال آینده اولین ابزار مبتنی بر هوش مصنوعی برای بازیابی محتوای اطلاعاتی در ایرانداک راه‌اندازی شود. 

وی با اشاره به برنامه ایرانداک برای پخش جلسه دفاع از پایا‎ن‌نامه و رساله‌های دانشجویان از تلویزیونی گفت: ایرانداک سرحلقه دانشگاه‌های کشور است و از لحاظ قانون تمام پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها در ایرانداک ثبت، همانندجویی و تایید شود. بر اساس این موضوع از آنجایی‌که مرجع پایان‌نامه‌ها هستیم، می‌توانیم برای کاربردی‌سازی آنها و ترویج یافته‌های پژوهشگران اقدامی کنیم که در این راستا با صدا و سیما وارد گفتگو شدیم و در نهایت مقرر شد تا پایان‌نامه‌ها و رساله‌هایی که قابلیت ارائه در شبکه‌های رسانه‌ای مانند تلویزیون داشته باشند را معرفی کنیم تا با حضور در دفاعیه‌ها به پخش آن اقدام کنند، این امر به عمومی‌سازی و تجاری‌سازی علم کمک خواهد کرد؛ چرا که اگر کسی نیازمند یافته‌های علمی باشد آن را می‌بیند و ممکن است سفارش دهند که در دراز مدت به نفع کشور خواهد بود. 

حسن‌زاده با اشاره به نیازمحوری پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری اظهار کرد: پایان‌نامه‌ها و رساله‌هایی که در دانشگاه‌ها دفاع می‌شوند از چندین فیلتر عبور می‌کنند، یکی دانشجوست که موضوع مناسب را انتخاب می‌کند، پس از آن استاد راهنما و سپس گروه و شورای پژوهشی دانشکده و دانشگاه است که موضوع را تایید می‌کنند و در نهایت در ایرانداک مورد بررسی قرار می‌گیرند تا تکراری نباشند و سپس برای رعایت اصول اخلاقی و پژوهش همانندجویی می‌شوند، این فیلتر‌ها باعث می‌شوند تا پایان‌نامه‌ها و رساله‌هایی که در دانشگاه‌ها انجام می‌شوند بی‌بدیل باشند و متناسب با نیاز‌ها و مسائل انجام شوند. 

وی گفت: بیش از ۵۰ درصد رساله‌ها و پایان‌نامه‌های دانشگاه‌ها متناسب با نیاز‌های کشور انجام می‌شوند و کاربردی هستند، اما مشکلی وجود دارد و این است که در هیچ جای دنیا از پژوهشگر انتظار نمی‌رود یافته‌های پژوهشی خود را کاربردی‌سازی کند، کاربردی سازی وظیفه اصلی پژوهشگر نیست؛ چرا که نیازمند دانستن بازاریابی، تجارت، حق مولف و ... است. 

رئیس ایرانداک اضافه کرد: در کشور‌های مختلف برای حل این مسئله کارگزارانی تعریف کرده‌اند که از طرفی زبان جامع بازار، دولت و صنعت و از طرف دیگر زبان صنعت و در مقابل زبان دانشگاه را می‌فهمند و در نهایت به عنوان واسط دو حلقه قرار می‌گیرد و آنها را به یکدیگر وصل می‌کند که این موضوع باعث تحقق تجاری‌سازی می‌شود، در غیر این صورت پژوهشگر اگر کار خود را به درستی انجام دهد یعنی وظیفه‌اش را به درستی انجام داده است. 

حسن‌زاده تصریح کرد: کارگزار دانشگاه‌ها باید در دانشگاه‌ها فعال شود، در این صورت پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران که وظیفه ذخیره پایان‌نامه و رساله‌ها را بر عهده دارد، تلاش می‌کند این فرهنگ را از طریق کارگاه‌های آموزشی، گفتمان‌سازی، تشویق پژوهشگران و ایجاد سامانه‌های موازی تسریع و تسهیل کند که در آینده جزئیات بیشتر گزارش اعلام خواهد شد.