دکتر محمد حسن‌زاده در نخستین رویداد توسعه فناوری‌های نوین در احسان و نیکوکاری که در ساختمان مرکزی کمیته امداد برگزار شد، در مورد تحول دیجیتال در یک سازمان گفت: زمانی که مجموعه سیستم‌ها در یک سازمان به یک سیستم واحد و اثربخش تبدیل شده باشد در این نقطه تحول دیجیتال آغاز می‌شود. اگر در یک سازمان سیستم‌های مختلف به صورت جزیره‌ای وجود داشته باشند تحول دیجیتال نیست. وی با بیان اینکه گاهی دیجیتال‌سازی و بومی‌سازی معادل تحول دیجیتال در نظر گرفته می‌شود، گفت: دیجیتال‌سازی و بومی‌سازی مقدمه تحول دیجیتال هستند و کلیت تحول دیجیتال ورای دیجیتال‌سازی است.

رئیس پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران با ذکر مثالی از دیجیتال‌سازی در کمیته امداد گفت: در صورتی که در کمیته امداد جمع‌آوری کمک‌ها، ارائه کمک‌ها و شناسایی افراد از حالت سنتی و دستی به دیجیتال تبدیل شود، دیجیتال‌سازی انجام شده است ولی اگر از این ارتباط ارزش افزوده ایجاد شود، این تحول دیجیتال است. وی در مورد معنای تحول دیجیتال در کسب‌وکارها توضیح داد: تحول دیجیتال کاربست فناوری‌های دیجیتال برای تحول کسب‌وکارها برای ساخت فرایندها و شیوه‌ها در مسیر عملکرد مثبت است و در هر کسب‌و‌کاری در مورد تعریف مثبت بر محیط یک تعریف مشخص وجود دارد.

حسن‌زاده با بیان اینکه رویکردها و مدل‌های مختلفی از تحول دیجیتال وجود دارد، گفت: مدل‌های مبتنی بر مشتری، مدل‌های مبتنی بر کسب‌و‌کار و مدل‌های مبتنی بر بلوغ دیجیتال، مدل‌های مختلف تحول دیجیتال هستند و تحقیقات زیادی در مورد این مدل‌ها انجام شده است. وی تاکید کرد: برای تحول دیجیتال در کمیته امداد باید یک مدل ترکیبی داشته باشیم؛ چرا که امداد، خودروسازی، فولاد سازی یا تولید یک نرم‌افزار نیست. امداد یک امر زلال دائمی است که هر آن به پیشرفت فناورانه نیاز دارد و ابعاد مختلفی دارد که باید به آن توجه داشت.

رئیس ایرانداک در مورد رویکردهای مختلف تحول دیجیتال به رویکرد الگوریتمی اشاره کرد و گفت: در مورد تحول دیجیتال یک رویکرد الگوریتمی وجود دارد که در دنیا بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. از سال ۲۰۱۹ این مدل را بیشتر مورد توجه قرار می‌دهند. وی به تاریخچه‌ای از این رویکرد اشاره کرد و توضیح داد: بر اساس چنین مدلی یک بوم کسب‌وکار طراحی می‌شود که ابعاد مختلف را در کنار هم قرار می‌دهد و مجموعه‌ای از از ارتباطات و بازیگران و عوامل دخیل در بوم کسب‌و‌کار مورد نظر را بررسی می‌کند. وی ادامه داد: برای مثال در بوم کسب‌و‌کار امداد، عوامل مختلفی مثل مردم، دولت، خیرین، مددجویان، مراکز آموزشی، مراکز پژوهشی، سرمایه‌گذاران و بانک‌ها وجود دارند. در چنین بومی ارتباطات همه این بخش‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد و آن را در قالب یک رادار قرار می‌دهند و بر اساس آن رادار مسیر حرکت را مشخص می‌کنند.

حسن‌زاده با اشاره به تاثیر توانمدسازی محیط کسب‌و‌کار امداد در توانمندسازی مددجویان گفت: همان‌گونه که محیط فعالیت کسب‌و‌کار خود را توانمند می‌کنیم، می‌توانیم مددجویان را نیز توانمند کنیم. دستگاه متولی می‌تواند چنین توانمدی ایجاد کند. توانمندسازی در ادبیات تحول دیجیتال و محرومیت‌زدایی در ادبیات تحول دیجیتال، تنها معطوف به توانمند‌سازی مددجویان نیست؛ بلکه توانمدسازی ارگان‌ها، خیرین، شهروندها، فرایندها و ارتباطات نیز هست. وی تاکید کرد: در یک فرایند متحول دیجیتال ما می‌توانیم کمک‌ها و توانمندی‌ها را چندصد برابر افزایش دهیم.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس در مورد رویکردهای مختلف تحول دیجیتال توضیح داد: سه رویکرد در مورد تحول دیجیتال وجود دارد. در برخی رویکردها تاکید بر رشد کسب‌وکار است، برخی رویکردها بر سودآوری کسب‌وکار و برخی خلق کسب‌و‌کار جدید تاکید دارند. وی در مورد رویکرد تحول دیجیتال در کمیته امداد، گفت: در کمیته امداد می‌توانیم نگاه مبتنی بر تاکید بر خلق کسب‌و‌کار جدید داشته باشیم. یعنی امداد از نوع جدید و خاص و سازگار با محیط فعالیت امروزی داشته باشیم که البته ممکن است به زیرساخت، نتیجه و برونداد تسری داشته باشد.

حسن‌زاده داشتن نگاه ترکیبی را به کمیته امداد پیشنهاد کرد و گفت: این نگاه می‌تواند چندین جزیره را به هم وصل کند. در صورتی که نتوانیم جزایر را به هم وصل کنیم، به جای همگرایی با واگرایی روبرو خواهیم بود. واگرایی در یک سیستم، خطرناک‌ترین چیزی است که می‌تواند اتفاق بیفتد. وی ادامه داد: هرچقدر که در سیستم‌ها بزرگ‌تر می‌شوند خطر واگرایی بیشتر می‌شود. در حال حاضر سیستم کمیته امداد به اندازه کافی بزرگ شده است و مستعد واگرایی است. ما می‌توانیم با تحول دیجیتال همگرایی را جایگزین واگرایی کنیم. زمانی که این مسیر را تغییر می‌دهیم اثر آن دو برابر می‌شود.

رئیس ایرانداک تاکید کرد: سیستمی که میل به واگرایی داشته باشد، نیازمند نوآوری، اسپین‌آف و زایش جدید است. برای مثال در زنبورداری وقتی کلونی‌ها به اندازه کافی بچه تولید کنند، به دنبال بچه بیرون ریختن و تشکیل کلونی‌های جدید می‌روند. در اینجا این واگرایی ایجاد شده است و اگر کلونی جدید ایجاد نشود، زنبورها از بین می‌روند. وی به ایجاد همگرایی در کمیته امداد اشاره کرد و توضیح داد: با اضافه شدن دسترسی نیکوکاران و خیرین به محمل‌های مختلف در فضایی مجازی ممکن است این واگرایی شکل و شمایل‌های بیشتری پیدا کند. اگر نتوانید همگرایی را در کلونی‌های جدید که با شیوه دیجیتال فعال‌سازی کنید، فرصت‌ها از دستتان خواهد رفت.

حسن‌زاده با بیان اینکه برای نهادینه‌کردن تحول دیجیتال در سازمان، باید «قابلیت» ایجاد کنیم، گفت: قابلیت ساختن چیزی است که مورد غفلت قرار می‌گیرد. فناوری و شبکه ایجاد می‌شود ولی قابلیت‌ها را توسعه نمی‌دهیم. وی با اشاره به اهمیت اتصال قابلیت‌ها به نقطه مطلوب، خاطر نشان کرد: اگر سطح آمادگی در سازمان ما وجود نداشته باشد و از سوی دیگر سطح شیوع تحول دیجیتال پایین‌تر باشد، تحول تحمیلی اتفاق می‌افتد. در این شرایط تحول دیجیتال را با دستور مدیر و معاون انجام می‌دهیم. این شیوه شکننده، نامطلوب و غیر مانا است و باید از آن پرهیز کرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس ادامه داد: اگر سطح آمادگی و سطح شیوع متوسط باشد تحول تسهیل‌شده اتفاق می‌افتد. اما اگر سطح آمادگی و سطح شیوع تحول دیجیتال هر دو بالا و به اندازه مطلوب باشند، تحول دیجیتال نهادینه اتفاق می‌افتد. تحول نهادینه ایجاد قابلیت است و دستوری نیست. وی تاکید کرد: تحول دستوری می‌تواند کار انجام دهد ولی ایجاد قابلیت کاری انجام می‌دهد که دستور پیش‌بینی نکرده است و ما در تحول دیجیتال باید به این سمت حرکت کنیم.

رئیس ایرانداک در مورد هدف غایی تحول دیجیتال گفت: تحول دیجیتال تسهیل‌گر برای رسیدن به تحول مجازی است. گذار از تحول دیجیتال به تحول مجازی به چهار مرحله نیاز دارد. از ورود و هویت‌یابی و تثبیت جایگاه به رهبری در فضای مجازی می‌رسد. وی خاطر نشان کرد: همان‌گونه که در فضای فیزیکی رسیدن به رهبری توانمدسازی، محرومیت‌زدایی و ..‌ را بر عهده دارد، در فضای مجازی شده نیز این‌چنین اتفاق می‌افتد و آن روز می‌توان به بقایای کمیته امداد امیدوار باشیم.

گفتنی است اولین رویداد توسعه فناوری‌های نوین در احسان و نیکوکاری با همکاری ایرانداک  از ۳۰ دی‌ماه تا یکم بهمن‌ماه ۱۴۰۲، در ساختمان دفتر مرکزی کمیته امداد برگزار شد.