دکتر پیمان صالحی در گفت‌وگو با ایسنا، در مورد گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس از میزان رعایت قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی و عملکرد دستگاه‌های مختلف در رعایت این قانون، گفت: در این گزارش درصدهایی از میزان مشابهت‌ غیرقابل قبول پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها ذکر شده است. ولی باید توجه داشت که اگر درصدی از پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها مشابهت داشته باشد، نشان‌دهنده آن نیست که آن پایان‌نامه یا رساله به همان صورت منتشر شده است؛ پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دارای مشابهت، برگشت داده می‌شود و افراد تا زمانی که از سامانه همانندجو و ایرانداک تاییدیه نگیرند، نمی‌توانند از پایان‌نامه دفاع کنند.

وی تاکید کرد: بنابراین گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس که از روی داده‌های ایرانداک منتشر شده، مربوط به همانندجویی قبل از دفاع است که اصلاح شده است. همچنین در بخش نتایج و بررسی پایان‌نامه‌ها هیچ مشابهتی وجود نداشته است.

صالحی با بیان اینکه بر اساس آیین‌نامه قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی، تمامی پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها باید در ایرانداک همانندجویی شوند؛ گفت: پیش از این، یک کلمه همانندجویی در «مؤسسات همتراز» با ایرانداک در آن آیین‌نامه وجود داشت که بر اساس آن برخی دانشگاه‌ها، وزارتخانه‌ها و سازمان‌های دولتی و خصوصی برداشتشان این بود که نیاز نیست در ایرانداک اقدام به ثبت و مشابهت‌یابی کنند.

وی افزود: اخیراً پیرو پیشنهاد وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در هیئت وزیران مصوبه‌ای تصویب شد که بر اساس آن تمام دانشگاه‌ها، اعم از علوم پزشکی، غیرانتفاعی و دانشگاه آزاد اسلامی موظف هستند که مراحل ثبت و همانندجویی پایان‌نامه‌ها، رساله‌ها و پروپوزال‌ها را تنها در ایرانداک انجام دهند.

معاون پژوهشی وزیر علوم خاطر نشان کرد: در حال حاضر با تمام دانشگاه‌ها، وزارتخانه‌ها و دانشگاه آزاد مکاتبه انجام شده و این موضوع در دست اجرا است. من فکر می‌کنم در آینده یکی از مکانیسم‌های ما برای پیشگیری از تقلب همین «همانندجویی» است.

هوشمندتر شدن سامانه همانندجو

وی با اشاره به هوشمندتر شدن سامانه همانندجو در ایرانداک، گفت: قبلاً متاسفانه برخی افراد می‌توانستند با دستکاری متن، همانندجویی را دور بزنند، ولی خوشبختانه در حال حاضر این فرآیند هوشمندانه‌تر و بهتر انجام می‌شود.

صالحی با بیان اینکه در موضوع تقلب‌های علمی و همانندی همان میزان که دانشجو مسئول است، استاد نیز مسئولیت دارد، گفت: خواهش من از اساتید کل کشور، نه‌تنها اساتید وزارت علوم، بلکه تمام اساتیدی که در بخش‌های دولتی و خصوصی کشور راهنمایی و مشاوره پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها را انجام می‌دهند، این است که آن‌ها نیز نسبت به این موضوع حساس باشند و زمانی که دانشجویان پیش‌نویس اولیه پایان‌نامه را در اختیار استاد قرار می‌دهند، حتما اساتید حساسیت را برای رعایت قانون پیشگیری و مقابله با تقلب داشته باشند.

وی‌ در مورد عمل به تبصره‌ ۳ قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی که درباره پلمب بنگاه‌ها و یا پایگاه‌های متخلف است، گفت: این موضوع را معاونت حقوقی ما پیگیری می‌کند. در آخرین جلسه شورای اخلاق در پژوهش که در وزارت علوم برگزار شد، بخش حقوقی گزارش‌هایی را ارائه کردند که چه اقداماتی انجام شده و در بسیاری از مواقع اقدامات انجام شده است. جزییات این اقدامات را می‌توان از معاونت حقوقی پیگیری کرد.

معاون پژوهشی وزیر علوم خاطر نشان کرد: در اجلاس معاونین پژوهش و فناوری وزارت علوم یکی از موضوعات جدی مطرح شده، اخلاق در پژوهش بود که معاونین گزارش دادند که این موضوع چگونه در دانشگاه‌ها انجام می‌شود.

برخی اساتید و دانشجویان سهوا اخلاق پژوهش را رعایت نمی‌کنند

صالحی در مورد موارد سهوی ارتکاب به تقلب‌های علمی، گفت: برخی اوقات ما با اساتید و دانشجویانی مواجه می‌شویم که سهوا اخلاق در پژوهش را رعایت نکرده‌اند و اعلام می‌کنند که ما از برخی قوانین اطلاعی نداشتیم.

وی با بیان اینکه اخلاق در پژوهش هم جنبه فنی و هم جنبه اخلاقی دارد، ادامه داد: این موضوع را در شورای اخلاق در پژوهش مطرح کردیم و قرار شد که ایرانداک این مسئله را پیگیری کند و دفاع از پایان‌نامه را منوط به گذراندن دوره آموزشی اخلاق در پژوهش توسط دانشجو کنیم.

وی تاکید کرد: اقدامات قانونی ما نیز باید تشدید شود که در قانون و آیین‌نامه اجرایی آن پیش‌بینی شده است.

صالحی در پاسخ به سوال ایسنا که آیا پس از گذشت ۴ سال از تصویب آیین‌نامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی، آیا نیاز به به‌روزرسانی و تغییر در این آیین‌نامه احساس نمی‌شود؟ گفت: قطعا. این موضوع در شورای اخلاق در پژوهش به طور کامل مورد بحث قرار گرفته است.