زبان فارسی نیز همانند دیگر زبان‌ها به گونه‌های اجتماعی متفاوتی تقسیم می‌شود. این‌گونه‌ها تابع متغیرهای سن و جنسیت و حرفه و جایگاه اجتماعی گویشوران در جامعه زبانی است. زبان علم یکی از گونه‌های اجتماعی زبان فارسی است که طبقات تحصیل‌کرده در مجامع و بافت‌های علمی آن را به کار می‌بندند. در این پژوهش ویژگی‌های نحوی بخشی از مدارک علمی فارسی در رشته‌های زبان‌شناسی و زمین‌شناسی و شیمی استخراج شده است. هدف از انجام این پژوهش عرضه تصویری کلی از ویژگی‌های نحوی زبان علم فارسی بوده است. بدین معنی که انواع جملات –جمله ساده و جمله مرکب – و انواع وجه یعنی وجه خبری و وجه التزامی (حال التزامی و گذشته التزامی) و وجه امری و زمان‌های افعال (حال ساده، ماضی نقلی، ماضی بعید، ماضی استمراری، آینده، و ماضی ساده) و ساخت‌های نحوی نظیر ساخت مجهول و معلوم از متون مورد بررسی استخراج و آمار آنها عرضه و محتوای آنها تحلیل شده است. برای شناسایی ویژگی‌های نحوی زبان علم پیرامون 90 مقاله در نشریه‌های علمی‌ـ پژوهشی در دو حوزه علمی (علوم انسانی و علوم پایه) و سه رشته دانشگاهی (زبان‌شناسی، زمین‌شناسی، و شیمی) به شکل هدف‌مند نمونه‌گیری شدند. این مقاله‌ها به شکل متن وارد نرم‌افزار «کیو.دی.ای. ماینر لایت»، مطالعه، و کدگذاری شدند. روی هم، پیرامون 1400 کد از این آثار استخراج و تحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان دادند که از ویژگی‌های نحوی غالب مشترک زبان علم فارسی استفاده از وجه اخباری و زمان حال ساده و ماضی نقلی و گذشته ساده و جملات ساده و وجه مجهول بوده است. وجه اخباری با 377 کد و زمان حال ساده با 325 کد بیشترین فراوانی را در فرایند کدگذاری به خود اختصاص دادند. این پژوهش می‌تواند در آموزش زبان علم به کار مدرسان و موسسه‌های آموزشی آید. افزون بر این، نهادهایی همانند فرهنگستان زبان و ادب فارسی در سیاست‌گذاری‌هایشان می‌توانند از این یافته‌ها بهره برند. یافته‌های این پژوهش در زبان‌شناسی رایانشی نیز کاربرد دارد.
سمائی، سید مهدی، و بهروز رسولی. 1400. شناسایی ویژگی‌های نحوی زبان علم در مدارک علمی فارسی. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
