سنجش و مصورسازی پراکندگی جغرافیایی ثروت علمی: مفاهیم و کاربردها

افزایش فعالیت‌های علمی پژوهشگران و مراکز آموزش عالی در سال‌های اخیر، موجب رشد چشمگیر تعداد انتشارات علمی و پژوهشی ایران در سطوح ملی و جهانی شده است. گزارش موسسه «تامسون رویترز» نشان می‌دهد که بین سال‌های 2000 تا 2009 میلادی، ایران یکی از پرشتاب‌ترین کشورها در تولید علم بوده و در این مدت پس از چین و هند، کشورمان در رده سوم جهان از نظر رشد تولیدات نمایه‌ شده بین‌المللی در پایگاه آی‌اس‌آی قرار داشته است. به همین ترتیب، در داخل کشور نیز توجه مضاعفی به تولید علم، ارائه نوآوری در زمینه‌های گوناگون و نیز به‌ کارگیری فناوری‌های نوین بویژه در حوزه اطلاعات و ارتباطات شده است (تامسون رویترز، 2012).

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران یکی از موسسه‌های پژوهشی شناخته‌ شده کشور در حوزه‌های نظری و کاربردی اطلاعات است که در سازماندهی و اشاعه دانش تولید شده در کشور نقش دارد. در سال‌های اخیر، ساختار جدید و گروه‌های پژوهشی متعددی در پژوهشگاه ایجاد شده‌اند که به جنبه‌های مختلف علم اطلاعات می‌پردازند. با تشکیل گروه پژوهشی اطلاع‌سنجی در سال 1390، مطالعات علم‌سنجی به بخشی از برنامه‌های پژوهشگاه تبدیل شد و انجام تحقیقات پایه و کاربردی در زمینه‌هایی مانند وب‌سنجی، علم‌سنجی و سنجش فناوری و نوآوری مورد توجه قرار گرفت.

در پژوهش یاد شده سعی شد با پرهیز از روش‌های آزموده‌ شده و متداول علم‌سنجی، با رویکردی نوین به توزیع علم در سطح ملی و چگونگی سنجش و مصورسازی آن پرداخته شود. کتاب حاضر ضمن تبیین مبانی نظری در خصوص ثروت علمی و توزیع علم، می‌کوشد به‌ صورت گام به گام و در قالب بازنمایی پژوهش یاد شده، رویکردی نوین در سنجش و نمایش توزیع جغرافیایی علم نشان دهد و از این جهت می‌تواند برای خوانندگان مختلف از جمله پژوهشگران، دانشجویان تحصیلات تکمیلی، کارشناسان علم اطلاعات و دیگر علوم وابسته، مفید باشد.