هر صفحه از تاریخ ملت کهنسال ما شاهد جلوههایی از نبوغ و شایستگی فرزندان ایران است. این نبوغ و شایستگی در سراسر قلمرو تاریخی آن و در هر کجا که پای ایرانی بدان رسیده است، به چشم میخورد. شاهکارهای معماری، نهادهای اخلاقی و اجتماعی، نظامهای سیاسی، اندیشههای مذهبی و فلسفی وکشفها و آفرینشهای علمی و فنی ایرانیان تا دورترین مرزهای جهان کهن راه یافته است. صفحات تاریخ از دورترین زمانها از صدها کتابخانه در ایران یاد میکند که موجودی برخی از آنها از صد هزار میگذشته است. فهرستهای موجود، همچون فهرست ابنندیم، تاریخالحکما، طبقاتالاطبا و کشفالظنون از صدها کتاب نویسندگان ایرانی یاد کردهاند که امروز هیچیک در دست نیست. با این حال، همانقدر آثار که از مهلکه روزگار رسته و تا به امروز به جای مانده، آنقدر هست که در گنجینه فرهنگی بشری جایی چشمگیر اشغال کند و با آنکه هنوز نیمی از کتابهای موجود هم فهرست نشده، فهرست آثار ایرانیان به دهها هزار صفحه بالغ میشود.
در این میان، آثار علمی ایرانیان جایی چشمگیر دارد و بسیاری از شاهکارهای جهانی را در بر میگیرد. این آثار ـ مخصوصا در مراتب تخصصی ـ اغلب در گذشته عربی و امروزه به زبانهای اروپاییست، زیرا ایرانی دانش را میراثی جهانی میشناسد که هدفش بهروزی تمام بشریت است. با این همه کتابنامه حاضر نشان میدهد که مخصوصا در قرن اخیر در تالیف و ترجمه کتابهای علمی و فنی به زبان فارسی نهضتی پدید آمده است. فایده چنین کتابنامههایی بر اهل تحقیق پوشیده نیست و هر محققی برای آگاهی از کارهای پیشینیان بدین مراجع نیازمند است. امید است استادان دانشمند ما و هزاران دانشجویی که در دانشگاهها به تحصیل دانش میپردازند، با آثار علمی خویش در آینده چنین کتابنامههایی را بارورتر کنند.
صدری افشار، غلامحسین. 1350. کتابنامه علوم ایران. تهران: موسسه تحقیقات و برنامهریزی علمی و آموزشی، مرکز مدارک علمی.
