تجزیه و تحلیل مدارک، سهم مهمی درارتباطات وجهان اطلاعات دارد. چکیدهنویسی و نمایهسازی دو ابزار عمده تجزیه وتحلیل مدارک هستند. بسیاری میخواهند بدانند که چکیدهها و نمایهها، چگونه تهیه میشوند وچرا و در کجا لازماند. بعضی از دانشجویان رشتههای کتابداری و اطلاعرسانی علاقهمندند به عنوان نمایهساز و چکیدهنویس در کتابخانهها و مراکز اطلاعاتی، استخدام شوند و بسیاری دیگر مایلند که به عنوان تحلیلگر اطلاعات درخدمت موسساتی درآیند که بکار تهیه و انتشارچکیدهنامهها و نمایهنامهها و یا اداره بانکهای اطلاعاتی کامپیوتری، مشغولند. در هر صورت، تهیه چکیدهها و نمایهها، کاری درخور مدیراست. این تقدیر نه فقط شامل چکیدهنویس و نمایهساز میگردد، بلکه کلیه کسانی را هم که وقت وجود خود را وقف خدمات اطلاعاتی میکنند، دربرمیگیرد. چکیدهنویسی و نمایهسازی دادهها، حلقه حیاتی ارتباط بین تولیدکننده و مصرفکننده نهایی اطلاعاتند. چکیدهها و نمایهها، نوشتهها را به نحوی سازماندهی میکنند که متخصصین بتواند مدارک مورد علاقه خود را به سهولت مشخص کنند. این امر به ویژه در زمینههای علمی و فنی بسیار مهم است. این اثر شرح جامعی برهمه جنبههای چکیده نویسی نیست، اما کوشش شده است با درآن مباحث کلیدی درزمینه چکیدهنویسی به خواننده، ارائه شود. این مباحث میتواند، پایهای برای مطالعات پیشرفهتر قرار گیرد. همچنین سعی شده است با جنبههای عملی و کاربردی چکیدهنویسی مورد استفاده قرارگیرد برای تفهیم بیشتر مطالب تا جایی که ممکن بوده از مثالها و نمونهها، استفاده شده است. اغلب مثالها و نمونهها از چکیدهنامههای بینالمللی اقتباس و یا مستقیما ذکرشدهاند. ارائه مثالها و نمونههایی از این دست به آشنایی بیشتر استفادهکنندگان با شیوههای ذخیره و بازیابی اطلاعات در این نظامها خواهد انجامید. نوشتههای موجود درباره چکیده و چکیدهنویسی به زبان فارسی از چند مقاله و یا جزوه محدود تجاوز نمیکند و لذا این نخسین نوشتار به زبان فارسی است که چکیدهنویسی را از جلوههای مختلف آن مورد بررسی قرارداده است. لازم به ذکر است که این نوشته ضعفها و نقصهایی دارد که امید است صاحبنظران با رهنمودهای خود ما را در تکمیل آن در ویرایشهای بعدی یاری دهند.
مهدوی، محمدنقی. 1367. چکیدهنویسی: مفاهیم و روشها. تهران: مرکز اسناد و مدارک علمی ایران.
