بررسی قابلیت کاربست داده‌های کاربران توئیتر در ارزیابی اثربخشی (مورد مطالعه: سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران)

از دیرباز، سازمان‌ها به اثربخشی به عنوان معیاری از تحقق اهداف ذی‌نفعان توجه داشته‌اند. در عصر کنونی، کلیدی‌ترین ذی‌نفع هر سازمان رسانه‌ای، مخاطب و معیار اثربخشی، میزان رضایت اوست. از این رو، در رسانه‌های بزرگ جهان مدل‌های کارآمدی به منظور ارزیابی اثربخشی برنامه‌ها از دیدگاه مخاطب طراحی شده‌اند که در آنها از داده‌های مربوط به شبکه‌های اجتماعی به عنوان منبعی مناسب، دقیق و بدون جهت‌گیری از نیازها و انگیزه‌های مخاطبان استفاده می‌شود. هدف این پژوهش، بررسی قابلیت استفاده از داده‌های کاربران شبکه اجتماعی توئیتر فارسی در ارزیابی اثربخشی محتوای برنامه‌های سازمان صدا و سیما بوده است. از آنجا که تاکنون برای ارزیابی اثربخشی در سازمان صدا و سیما از ابزارهای مصاحبه یا پرسشنامه برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده شده است و این ابزارها مشکلاتی مانند دروازه‌بانی اطلاعات ارائه شده از سوی مخاطبان دارند، در این پژوهش قابلیت کاربست داده‌های توئیتر به منظور ارزیابی اثربخشی برنامه‌ها بررسی شد. این پژوهش در دو فاز انجام شده است. در فاز نخست، بر مبنای مصاحبه عمیق با 51 نفر از خبرگان و تحلیل داده‌ها به روش تحلیل مضمون الگوی فرایندی مناسب برای ارزیابی اثربخشی محتوای برنامه‌های سازمان شامل پنج مؤلفه اصلی ورودی، فرایند، خروجی، واحد نظارت، واحد پژوهش‌ها و 62 مؤلفه فرعی استخراج شد. در فاز دوم، داده‌های منتشرشده کاربران توئیتر در رابطه با شش مورد از سریال‌های پخش شده در بازه نه ماه نخست سال 99 به روش نظارت نشده جمع‌آوری شد و توسط نرم‌افزارهای رپیدمایندر و ارنج و روش تحلیل محتوا تحلیل شد. بر اساس نتایج، به منظور استفاده از داده‌های توئیتر در فرایند ارزیابی اثربخشی می‌توان از هر دو روش تحلیل داده‌ها مبتنی بر محتوا و مبتنی بر ساختار شبکه، استفاده کرد. همچنین در بخش‌های پیش از برنامه‌ریزی محتوایی و در مرحله پیش تولید، مرحله توزیع و همچنین در مرحله تحلیل و بازخورد از فرایند ارزیابی اثربخشی، می‌توان از تحلیل داده‌های توئیتر استفاده کرد.