پژوهشهای اخیر نشان میدهد که داده به عنوان یکی از ارزشمندترین منابع هر سازمان شناخته میشود. از سوی دیگر، امروزه دادههای علم و فناوری در رشد و توسعه هر کشور به پایه و عنصری کلیدی تبدیل شده است. سامانه «گنج» نقشی کلیدی در اشاعه علم و فناوری در کشور و ارائه خدمات به پژوهشگران در راستای انجام پژوهشهای اثربخش و کارا بر عهده دارد. بر این اساس، کیفیت عملکرد این سامانه یکی از عوامل تأثیرگذار در این مأموریت محسوب میگردد. از سوی دیگر، بخش عمده مشکلات کیفی مشاهده شده در حوزه اشاعه اطلاعات از سوی این سامانه، به صورت ریشهای به خروجی سامانه دیگری با عنوان سامانه «ثبت» برمیگردد که در مرحله آغازین کلانفرایند ثبت، سازماندهی و اشاعه اطلاعات قرار دارد. تعیین وضعیت (یا سطح کیفیت) مطلوب در هر فیلد از فراداده از جنبههای کیفی مختلف مانند دقت، صحت، نامتناقض بودن، کامل بودن و ... یکی از حیاتیترین اقدامات در حوزه کیفیت سامانه «ثبت» به حساب میآید. در پژوهش حاضر پس از بررسی مدلهای استاندارد مدیریت کیفیت داده، چارچوبی جامع به منظور تعیین ابعاد کیفیت سامانه «ثبت» ایجاد شد. مدل مدیریت کیفیت جامع داده (TDQM) بهعنوان یکی از پرکاربردترین مدلهای کیفیت داده به منظور ارزیابی اجزای سامانه از چهار بعد اصلی ذاتی، دسترسپذیری، زمینهای، و نمایشگری انتخاب شد. سپس، در قالب طرح کیفیت سامانه «ثبت»، عوامل کلیدی در کنترل کیفیت سامانه «ثبت» تعیین خواهد شد. طرح کیفیت داده ارائه شده پس از اعتبارسنجی توسط کارگروه خبرگان بهعنوان مرجع تعیین عدم انطباقهای آتی دادهها قرار گرفت. در انتهای پژوهش حاضر، اقدامات کاربردی به منظور ارتقای کیفیت این سامانه نیز ارائه شد.
ارشادی، محمدجواد، عمار جلالیمنش، و جلتالالدین نصیری. 1398. طراحی مدل کیفیت فراداده: موردکاوی سامانه ثبت پایاننامه/رساله در پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 34 (4): 1499-1528.
