نقشه‌های علمی: فنون و روش‌ها

با رشد حوزه‌های دانش، انتشارات علمی نیز به سرعت توسعه‌یافته و در نتیجه این رشد، رصد روندهای پژوهشی در حوزه‎های گوناگون علم دشوار شده است. با توجه به محدودیت‌های روش‌‌های مرسوم تجزیه و تحلیل حوزه‎های مختلف علوم در دنیای جدید و فقدان تصور کامل و جامع آنها از علوم مختلف، روش‌های نوینی توسط متخصصان علم‌سنجی و علوم رایانه ارائه شده است. در این راستا، متخصصان علم‎سنجی در تلاشند تا نقشه‎های حوزه‎های مختلف علمی را ترسیم کنند. به همین دلیل، آن‌ها شاخص‌ها و روش‌های علم‌سنجی را با فنون نوین مصورسازی ترکیب کرده‎اند تا برای سیاست‌گذاران و جوامع علمی، بررسی و پیمایش در مسیرهای مختلف آن میسر شود. مطالعه حاضر، با هدف معرفی روش‎های نگاشت نقشه‌های علمی؛ به خصوص تحلیل هم‎رخدادی واژگان و روش‌های متن‎کاوی، سعی دارد تا نظر پژوهشگران را به سمت حوزه‎های جدید تحلیل ساختار علوم رهنمون سازد. این مقاله ضمن توجه بر مفاهیم نگاشت نقشه‌های علمی و بررسی روش‌های آن، به توضیح بنیان‌های نظری نقشه‌های علمی می‌پردازد و در نتیجه این نوع نقشه‌ها را به عنوان راه حلی برای بازنمون دانش ضمنی در راستای تبدیل آن به دانش آشکار، برای جامعه علمی پیشنهاد می‌کند.