به گزارش «روابط‌ عمومی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران» طرح پژوهشی «مطالعه پیشران‌ها و بازدارنده‌های نگارش خلاصه همگان‌فهم برای انتشارات دانشگاهی» توسط دکتر پرویز شهریاری، عضو هیئت علمی پژوهشکده جامعه و اطلاعات به پایان رسید.

به دلیل‌های بسیار و گوناگون، عامه مردم باید به شیوه‌ای در جریان یافته‌های علمی باشند تا شاید بتوانند از آنها بهره‌مند شوند. امروزه شمار ابزارها و روش‌هایی هم که برای این کار طراحی و پیاده‌سازی شده‌اند کم نیست. «خلاصه همگان‌فهم» یکی از این روش‌هاست که در چند سال گذشته در کانون توجه پژوهشگران ـ به ویژه در زمینه‌های پزشکی ـ جای گرفته است. خلاصه همگان‌فهم نوشته‌ای بسیار کوتاه و گزیده از یک اثر علمی است که می‌کوشد به زبان ساده چرایی، چگونگی، و دستاورد پژوهش را برای عامه مردم ـ که دانش دانشگاهی بالایی ندارند، توضیح دهد. پژوهش‌های گذشته نشان داده‌اند که این خلاصه‌ها می‌توانند تأثیر پژوهش‌های دانشگاهی را در جامعه بیشتر کنند و در درازمدت سودمندی‌های علم را با جامعه به اشتراک بگذارند. با این حال، شمار این خلاصه‌ها هنوز بسیار نیست و شاید کمتر از 10 درصد پژوهش‌ها چنین خلاصه‌هایی به همراه دارند. هدف این پژوهش آگاهی از پیشران‌ها و بازدارنده‌های نگارش خلاصه‌های همگان‌فهم برای آثار دانشگاهی است. برای پاسخگویی به پرسش‌های پژوهش از بنیان‌های رویکرد کیفی بهره‌برداری شد. نخست، آثار در پیوند با موضوع کاوش و بررسی شدند تا یک سیاهه نخستین از پیشران‌ها و بازدارنده‌ها بیرون آید. سپس، با دو گروه از متخصصان دانشگاهی مصاحبه‌هایی انجام شد: (1) متخصصان ترویج علم و (2) متخصصان موضوعی در زمینه‌های گوناگون علمی. مصاحبه‌ها پیاده‌سازی و با نرم‌افزار «مکس‌کیو.دی.ای.» تحلیل شدند تا شکاف دانشی کنونی پر گردد. بر پایه یافته‌های پژوهش، 18 پیشران و 31 بازدارنده کلیدی در نگارش خلاصه‌های همگان‌فهم نقش دارند. می‌توان پیشران‌های نگارش خلاصه همگان‌فهم را در سه تِم توسعه جامعه، توسعه پژوهشگران، و توسعه پژوهش‌ها و بازدارنده‌های نگارش این خلاصه‌ها را در پنج تِم فضای ناکارآمد پژوهشی، آماده نبودن بافت ترویج، چالش‌های ابزار ترویج، تردید دربارۀ اثرگذاری پژوهش، و مردد بودن پژوهشگران دسته‌بندی کرد. گمان می‌رود نتایج این پژوهش بتوانند به کار سیاست‌گذاران آموزش عالی و پشتیبانان مالی و معنوی پژوهش یاری رسانند تا راهکارهایی برای افزایش نگارش این خلاصه‌ها طراحی کنند.