به گزارش «روابط‌ عمومی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران» طرح پژوهشی «ترسیم و تحلیل بروندادهای علمی حوزه موضوعی علوم‌انسانی‌دیجیتال در پایگاه استنادی وب‌آو‌ساینس» توسط دکتر رویا پورنقی، دانشیار پژوهشکده علوم اطلاعات به پایان رسید.

علوم انسانی دیجیتال، هم محتویات دیجیتال‌شده و هم دیجیتال‌بنیان یا دیجیتال‌محور را شامل می‌شود و متدولوژی‌هایی را از رشته‌های علوم انسانی سنتی همچون تاریخ، فلسفه، زبان‌شناسی، ادبیات، هنر، باستان‌شناسی، موسیقی، مطالعات فرهنگی و علوم اجتماعی در بر می‌گیرد. همچنین شامل ابزارهای ارائه شده توسط کامپیوتر (مانند ابرمتن، ابررسانه، داده‌آمایی، بازیابی اطلاعات، داده‌کاوی، آمار، نقشه‌برداری دیجیتال) و انتشارات الکترونیکی دیجیتالی می‌شود. حوزه علوم انسانی دیجیتال در عصر اطلاعات و خصوصاً برای حوزه‌هایی مانند علم اطلاعات و دانش‌شناسی، و علوم کامپیوتر و ... بسیاردارای اهمیت است و در مرکز توجه خود، حوزه علوم انسانی را دارد. به دلیل مشخص نبودن ساختار علمی و گرایش‌های موضوعی مرتبط با حوزه علوم انسانی دیجیتال به طور دقیق و روشن، این پژوهش با معرفی افراد، مقالات، و مجلات تاثیرگذار، همچنین گرایش‌های موضوعی و مؤسسات فعال در این حوزه به تعیین و ترسیم ساختار فکری این حوزه پرداخت. ترسیم و تحلیل نقشه علم‌نگاشتی بروندادهای علمی حوزه موضوعی علوم انسانی دیجیتال در پایگاه استنادی وب‌آو ساینس به روش پیمایش توصیفی و تحلیلی و با استفاده از فنون علم‌سنجی انجام شد. تحلیل هم‌تالیفی نویسندگان و کشورها نشان داد که علوم انسانی دیجیتال از نظر همکاری‌های علمی در مرحله رشد قرار دارد، اما این همکاری‌ها عمدتاً محدود و غیرمتمرکز هستند. علوم انسانی دیجیتال در حال گذار از مباحث نظری به سمت کاربردهای عملی است. ظهور کلیدواژه‌های نوظهور مانند «میراث فرهنگی دیجیتال» و «هوش مصنوعی در علوم انسانی» نشان‌دهنده بلوغ تدریجی این حوزه است. همچنین، تنوع موضوعی در خوشه‌بندی کلیدواژه‌ها (مانند علوم کامپیوتر، کتابداری دیجیتال، و تاریخ دیجیتال) نشانگر ماهیت بین‌رشته‌ای این حوزه است. تولیدات علمی علوم انسانی دیجیتال عمدتاً در اختیار کشورهای توسعه‌یافته مانند آمریکا، بریتانیا، و آلمان است. در مقابل، کشورهای در حال توسعه مانند ایران با تولیدات محدودی روبه‌رو هستند. ایران در رتبه‌بندی جهانی جایگاه ۳۹ را دارد که نشان‌دهنده فاصله قابل‌توجه با کشورهای پیشرو است. این وضعیت می‌تواند ناشی از کمبود منابع تحقیقاتی، ضعف در همکاری‌های بین‌المللی، یا کم‌توجهی به این حوزه باشد. برای بهبود این وضعیت، راهکارهایی مانند افزایش بودجه تحقیقاتی، توسعه زیرساخت‌های دیجیتال، و تشویق به انتشار مقالات در مجلات معتبر بین‌المللی پیشنهاد می‌شود. نتایج نشان داد، علوم انسانی دیجیتال به‌عنوان یک حوزه پویا و بین‌رشته‌ای، در آستانه تحولات پارادایمی قرار دارد. با این حال، برای تبدیل پتانسیل‌ها به دستاوردهای ملموس، نیازمند راهبردهای ساختاری همچون: تقویت همکاری‌های بین‌المللی، توسعه موضوعات کم‌کارشده، عدالت در توزیع منابع با اجرای سیاست‌های عادلانه، بهبود زیرساخت‌های پژوهشی، و بهبود نمایه‌سازی و افزایش پوشش پایگاه‌های داده در حوزه علوم انسانی دیجیتال، است.