زمینه و هدف: نظامهای اطلاعرسانی را بدون یافتن درکی روشن از مقولههایی چون نیازهای استفادهکنندگان، چگونگی جستوجوی اطلاعات توسط آنها، و چگونگی ارزیابی اطلاعاتی که دریافت میکنند، نمیتوان به نحو مطلوبی طراحی کرد یا توسعه داد. این پژوهش به منظور بررسی رفتار اطلاعیابی کاربران، به تحلیل لاگ کاربران پایگاه اطلاعات گنج (ایرانداک) پرداخته است. آن چه در این پژوهش برای بررسی در نظر گرفته شده است، ویژگیهای معنایی جستوجو و اصلاح جستوجو در میان کاربران گنج است. روش پژوهش: روش این پژوهش، تحلیل گزارشهای تراکنش است که یکی از روشهای تجزیه و تحلیل پایگاههای اطلاعاتی به شمار میرود. در این پژوهش، لاگ کاربران پایگاه اطلاعات گنج در بازه زمانی سه ماهه (از اردیبهشت تا مرداد1395) از نظر ویژگیهای معنایی تحلیل شد. ابزار این پژوهش سیاهه وارسی بود که ویژگیهای معنایی را مدنظر قرار داده و به روش مشاهده انجام شد. تعداد کل جستوجوهای دریافتی ده میلیون رکورد بود که آنها به جستوجوهای حوزه علم اطلاعات (با محدودسازی با اصطلاحات اصطلاحنامه در این حوزه) حدود شد. تعداد کل جستوجوهای حوزه علم اطلاعات 106641 بود که تحلیل بر روی آنها انجام گرفت.
یافتهها: تحلیل معنایی جستوجوها، وجود رابطههای معنایی را بین جفتهای اصطلاحات مبتنی بر اصطلاحنامه در جستوجوهای کاربر نشان داد. نتایج نشان داد که کاربران برای رسیدن به پاسخ مطلوب خود در پایگاه گنج جستوجوهای خود را بر اساس روابط معنایی اصلاح میکنند.
نتیجهگیری: نتایج این پژوهش میتواند در بهبود سیستم گنج برای پاسخگویی به کاربر و برای پیشنهاد برای جستوجو به کاربر به کار رود. به گونهای که با آگاهی از این مسئله که کاربران اغلب تاکتیکهای خاصی را در اصلاح پرسوجوی خود به کار میبرند و از روابط معنایی خاصی در آن استفاده میکنند می توان پیشنهادات مناسبی را به آنها ارائه داد. به طوری که با جستوجوی یک مفهوم خاص در موارد مشابه، مفهوم دارای رابطه معنایی که اغلب مورد استفاده کاربران قرار میگیرد به آنها پیشنهاد شود.
کریمی، المیرا، محمود بابائی، و ملوکالسادات بهشتی. 1397. تحلیل رفتار اصلاح پرسوجوی کاربر بر اساس ویژگیهای معنایی: تحلیل لاگ کاربران پایگاه اطلاعات گنج (ایرانداک). تعامل انسان و اطلاعات 5 (3): 1-14.
