طراحی نقشه مفهومی برای اصطلاح‌نامه زبان‌شناسی

چکیده

فرایند تدوین اصطلاح‌نامه‌ شامل مراحل زیر است: مرور ادبیات موضوع، شامل (یافتن اصطلاح‌نامه‌های مناسب لاتین و روزآمد، تهیه منابع مرجع تخصصی چاپی و الکترونیک و مطالعه حوزه‌های تحت پوشش)، طراحی نقشه مفهومی و ایجاد شبکه واژگانی شامل (استخراج و جمع‌آوری واژه‌های لاتین و اطلاعات واژگانی فارسی، تفکیک حوزه‌های مختلف علمی و توزیع واژه‌ها میان آنها، ترجمه واژه‌های اصطلاح‌نامه موضوعی پایه به زبان فارسی، ترجمه واژه‌های اصطلاح‌نامه موضوعی پایه به زبان انگلیسی، نمایش گرافیکی واژه‌ها به صورت خورشیدی مانند آنچه که در بخش ۹ نمایش داده شده است که در آن تقسیم‌بندی حوزه‌های علمیِ موضوع، بصورت عام و خاص با سطوح مختلف پیشروی دیده می‌شود)، تعیین و توسعه واژه‌های اعم، اخص و مرتبط (وابسته)، تعیین ارجاعات (واژه‌های مرجح و غیر مرجح)، تعیین اختصارات (کوته‌نوشته‌ها و سرواژه‌ها)، تهیه و بررسی یادداشتهای دامنه، یکدست نمودن و هماهنگی صوری واژگان از نظر رسم‌الخط، یکدست نمودن و هماهنگی صوری واژگان از نظر جمع و مفرد، یکدست نمودن و هماهنگی صوری واژگان از نظر قواعد صرفی، یکدست نمودن و هماهنگی معنایی واژگان و پیش‌همارایی، واپایش روابط معنایی (سلسله‌مراتبی و مرتبط)، واپایش ارجاعات (مرجح و غیرمرجح)، واپایش کوته‌نوشته‌ها، واپایش روابط دوطرفۀ واژگان، واپایش و ویرایش خطاهای منطقی، نمایه‌های الفبایی، سلسله مراتبی و نمایه ‌گردان، و بازنگری و ویرایش نهایی توسط اساتید متخصص هر حوزه به تفکیک حوزه دانش. مهمترین چالش در تولید و تدوین اصطلاح‌نامه زبان‌شناسیِ دو زبانه فارسی-انگلیسی، طراحی نقشه مفهومی علم زبان‌شناسی است. در این پژوهش از میان مراحل فوق، دو مرحله مرور ادبیات موضوع و طراحی نقشه مفهومی و ایجاد شبکه واژگانی انجام می‌شود. این نقشه با استفاده از اصطلاحات انگلیسی و فارسی تخصصی در حوزه زبان‌شناسی و با توجه به تقسیم‌بندیهای علم زبان‌شناسی طراحی می‌شود. یافتن معادلهای مناسب در زبان فارسی برای اصطلاحات انگلیسی و نیز وجود دیدگاه‌ها و مکاتب گوناگون در حوزه این علم از دشواری‌های این پژوهش است. وجود متخصصان زبان‌شناس در گرایشهای مختلف زبان‌شناسی در داخل و خارج از پژوهشگاه و وجود منابع متعدد انگلیسی و فارسی در حوزه علم زبان‌شناسی، همچنینن برخورداری از دانش و تجربه طراحی نقشه‌های مفهومی و تدوین اصطلاح‌نامه بر مبنای آن در پژوهشگاه ایرانداک، فرصت مغتنمی است تا نقشه مفهومی علم زبان‌شناسی طراحی و تدوین شود. در این پروژه نقشه مفهومی فارسی-انگلیسی زبان‌شناسی طراحی و تدوین خواهد شد تا در پروژه‌ای دیگر بر مبنای آن، اصطلاح‌نامه زبان‌شناسی دو زبانه فارسی- انگلیسی را بشود تدوین کرد. استفاده از اصطلاح‌نامه زبان‌شناسی دوزبانه فارسی–انگلیسی برای فعالیتهایی چون سازماندهی، استاندارد‌سازی، جستجو و بازیابی اطلاعات در مدارک علمی و پایگاه‌های اطلاعات زبان‌شناسی ضروری است. همچنین جای این اصطلاح‌نامه در پژوهش‌های مربوط به حوزه زبان‌شناسی و زبان‌شناسی رایانشی خالی است. بنابراین از این اصطلاح‌نامه، هم در بخش سازماندهی و نمایه‌سازی مدارک و هم در بخش‌های پژوهشی مرتبط به زبان‌شناسی و زبان‌شناسیِ رایانشی استفاده خواهد شد. ارائه نقشه مفهومی علم زبان‌شناسی علاوه بر این که پیش‌نیاز ضروری تدوین اصطلاح‌نامه زبان‌شناسی است، کاربردهای آموزشی نیز خواهد داشت ( با استفاده از نرم‌افزارهای دیداری‌سازی).  

دسته‌بندی موضوعی: 
استناد: 

رجبی، تقی، و سید مهدی سمائی. زودآیند. طراحی نقشه مفهومی برای اصطلاح‌نامه زبان‌شناسی. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.

افزودن دیدگاه