ایجاد ارزش افزوده در سامانه مدیریت اطلاعات تحقیقاتی (سمات) ملی با رویکرد بومی‌سازی مدل داده‌ای آن

مکان: 
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، تالار سخن
تاریخ برگزاری: 
۱۵ ارديبهشت ۱۳۹۵

چکیده:

مدیریت اطلاعات پژوهشی یکی از ملزومات اصلی در عرصه علوم و تحقیقات و فناوری در سطح سازمانی و ملی است. با استفاده از سامانه‌های مدیریت اطلاعاتی پژوهشی جاری (کریس) می‌توان به‌صورت موثر و کارآمد اطلاعات و داده‌های پژوهشی را مدیریت کرده و اطلاعات مورد نیاز مدیران و سیاست‌گذاران علم و فناوری را در اختیار آنان قرار داد. در ایران نیز سامانه سمات ملی در راستای مدیریت اطلاعات پژوهشی در کشور راه‌اندازی شده است. از آنجایی که این سامانه در آغاز راه است بنابراین انجام پژوهش‌هایی در زمینه ابعاد مختلف این سامانه به منظور افزایش کارایی آن لازم و ضروری به نظر می‌رسد. در پژوهش حاضر با در نظر گرفتن چهارچوبی متشکل از اجزای مهم سامانه شامل اهداف سامانه، کاربران و داده‌های سامانه سعی در ایجاد ارزش افزوده در این سامانه گردید. مرور نوشته‌های علمی در زمینه ارزش افزوده در کریس‌ها نشان داد که ارزش افزوده در این نوع سامانه‌ها از طریق یکپارچه‌سازی و تعامل‌پذیری این سامانه‌ها با سامانه‌های اطلاعاتی پژوهشی دیگر قابل حصول است. یکی از ابعاد مهم و قابل توجه در امر تعامل‌پذیری و یکپارچه‌سازی، محتوای فراداده‌ای و مدل داده‌ای سامانه‌های اطلاعاتی است که در کانون تمرکز این پژوهش قرار گرفت. این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش مطالعه موردی طی مراحل مختلف انجام شد. در مرحله اول از طریق مرور متون و با رویکرد روایی، اهداف اصلی سمات و راهکارهای تحقق آن‌ها با استفاده از سمات ملی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل در این بخش نشان داد که اهداف سمات ملی بیشتر مدیران و سیاست‌گذاران علم و فناوری را مورد توجه قرار داده و موجودیت‌های مورد نیاز برای تحقق آن‌ها بیشتر برای ارزیابی سازمان‌ها و نیز پژوهشگران هستند. در مرحله دوم با استفاده از مرور متون و روش مرور نظام‌مند منابع اطلاعاتی پژوهشی منتشر شده در داخل کشور، نیاز اطلاعاتی پژوهشگران داخل کشور، به عنوان یکی از کاربران عمده سمات ملی، مورد بررسی و شناسایی گردید. نتایج حاصل در این بخش از پژوهش نشان داد که پژوهشگران بیشتر به اطلاعات مربوط به خروجی‌های پژوهش در قالب انتشارات نیازمندند. در مرحله سوم نیز با استفاده از روش مصاحبه نیاز اطلاعاتی یکی دیگر از کاربران عمده سمات ملی یعنی سیاست‌گذاران علم و فناوری تعیین گردید. نتایج پژوهش نشان داد که سیاست‌گذاران علم و فناوری به اطلاعات تجمیع شده (آماری و تحلیلی) و یکپارچه در زمینه موجودیت‌های عرصه پژوهش نیاز دارند. در مرحله چهارم با استفاده از روش مشاهده، محتوای فراداده‌ای سامانه‌های اطلاعاتی مرتبط و مشابه با سمات ملی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج این مرحله از پژوهش نشان داد که در سامانه‌های مشابه سمات ملی از حداقل موجودیت‌های عرصه پژوهش استفاده شده است و در سامانه‌های مرتبط نیز عناصر فراداده‌ای که اطلاعات منحصر به فرد موجودیت‌ها را ارائه می‌کنند و نیز عناصر فراداده‌ای که به بازنمایی موجودیت‌ها می‌پردازند بیشتر استفاده شده است. پیش از شروع مراحل اجرای پژوهش مدل داده‌ای سریف و همچنین مدل داده‌ای اصلاح شده آن برای سمات ملی یعنی آیریف از طریق بررسی منابع اطلاعاتی و همچنین مشاوره با صاحب‌نظران این حوزه مورد بررسی قرار گرفته و شناخت جامعی از آن‌ها حاصل شد. نتایج حاصل در این مرحله نشان داد که مدل داده‌ای آیریف بصورت کامل منطبق با مدل داده‌ای استاندارد سریف طراحی نشده است. در هر مرحله از پژوهش، موجودیت‌ها و عناصر فراداده‌ای و برخی از گروه‌بندی‌های مورد نیاز شناسایی و در قالب مدل داده‌ای سریف، مدل داده‌ای منتخب برای سمات ملی، ارائه گردید. در واقع در پژوهش حاضر سه مدل بومی بر مبنای سریف و بر اساس اهداف سمات ملی، نیاز اطلاعاتی پژوهشگران، نیاز اطلاعاتی سیاست‌گذاران علم و فناوری و یک مدل خلاصه از سریف بر مبنای تجربه کریس ملی در کشورهای دیگر ارائه گردیده است.

دانشجو: مجید نبوی

نام استاد راهنما: دکتر حمیدرضا جمالی

ایجاد ارزش افزوده در سامانه مدیریت اطلاعات تحقیقاتی (سمات) ملی با رویکرد بومی‌سازی مدل داده‌ای آن

افزودن دیدگاه