به کارگیری متدولوژی سیستم‌های نرم در آموزش علم اطلاعات و دانش‌شناسی و ارائه الگوی جایگزین مبتنی بر هستان‌نگاری

به کارگیری متدولوژی سیستم‌های نرم در آموزش علم اطلاعات و دانش‌شناسی و ارائه الگوی جایگزین مبتنی بر هستان‌نگاری
درجه علمی نشریه: 
دوره: 
۳۵
شماره: 
۲
شماره صفحه (از - تا): 
۲۹۱-۳۲۲
چکیده

بازخوانی متون متأخر و معتبر حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی از وجود برخی مسائل بنیادین در فرایند آموزش این رشته حکایت دارد. از آنجا که عوامل مختلفی از جمله اساتید، دانشجویان، گرو‌ه‌های آموزشی و متن و محتوا در این فرایند نقش ایفا می‌کنند، تصمیم‌گیری جهت رفع موانع موجود از مسائل پیچیده به‌شمار می‌رود. از این رو، در فاز اول پژوهش حاضر از متدولوژی سیستم‌های نرم، که تکنیک حل مسائل پیچیده محسوب می‌گردد، بهره گرفته شد. متدولوژی سیستم‌های نرم از روش‌های تحقیق در عملیات (اقدام‌پژوهی) به شمار می‌رود و از لحاظ رویکرد پژوهش، رویکردی کیفی است. در ابتدا شرایط مسئله‌ساز، «چک لند» فاز اول پژوهش و براساس هفت گام «گیج و برلاینر» شناسایی شد، تصویر گویا بر اساس الگوی عمومی آموزش «گیج و برلاین» شکل گرفت، تعاریف ریشه‌ای در قالب مؤلفه‌های CATWOE به دست آمد، و مدل مفهومی ترسیم و با استفاده از نظرات خبرگان اعتبارسنجی شد. سپس، مدل مفهومی با شرایط واقعی تطبیق داده شد و در آخر، پیشنهادات لازم جهت اعمال تغییر تبیین گردید. با بهره‌مندی از مراحل هفت‌گانه متدولوژی سیستم‌های نرم، ابتدا تصویری روشن از فرایند آموزش رشته و مسائل مبتلابه در اکوسیستم مربوطه به نمایش درآمد و مدل نهایی حاصل از تجمیع سه هستان‌نگاری فراگیر، مدرس، و محتوای آموزشی حاصل شد. در پایان، مدل پیشنهادی با ضریب توافق کاپا بالای ۹۰ درصد مورد تأیید خبرگی قرار گرفت. به منظور اجرایی نمودن مدل کلان حاص لشده، الگوی معنایی مبتنی بر هستان‌نگاری طراحی و با زبان OWL پیاده‌سازی شد. مدل مفهومی به‌دست آمده از متدولوژی سیستم‌های نرم با تأیید و توافق خبرگی، نه‌ تنها قادر خواهد بود مسائل مطرح در آموزش علم اطلاعات و دانش‌شناسی را پاسخ دهد، بلکه می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای پژوهش‌های آتی در جهت طراحی و پیاده‌سازی نظام آموزش معنایی در رشته‌های مختلف نیز قرار گیرد. مدل معنایی آموزش، مفهومی با ابعاد و مؤلفه‌های گوناگون است که کاملاً عملیاتی و قابل پیاده‌سازی بوده و می‌تواند مورد توجه سیاست‌گذاران، طراحان، و بازیگران حوزه آموزش علم اطلاعات و دانش‌شناسی در طراحی و ارزیابی نظام‌های یادگیری- یاددهی قرار گیرد.

استناد: 

رادفر، امیرحسام، فاطمه فهیم‌نیا، و ملوک‌السادات حسینی بهشتی. ۱۳۹۸. به کارگیری متدولوژی سیستم‌های نرم در آموزش علم اطلاعات و دانش‌شناسی و ارائه الگوی جایگزین مبتنی بر هستان‌نگاری. پژوهش‌نامه پردازش و مدیریت اطلاعات ۳۵ (۲): ۲۹۱-۳۲۲.

مقاله ادواری علمی
وضعیت انتشار: 

افزودن دیدگاه