مدیریت اطلاعات پژوهشی در سایت‌های شبکه اجتماعی پژوهشی

رشد فزاینده سایت‌های شبکه اجتماعی تخصصی پژوهشی یا دانشگاهی مانند ریسرچ‌گیت قلمروی آنها را به حوزه مدیریت اطلاعات پژوهشی گسترانده است. گونه رسمی‌تر این سامانه‌های اطلاعاتی، سامانه‌های اطلاعاتی پژوهشی جاری هستند. تفاوت اصلی سامانه‌های اطلاعاتی پژوهشی جاری و سایت‌های شبکه اجتماعی میزان رسمی بودن آن‌ها است. در واقع، ذی‌نفع اصلی سامانه‌های اطلاعاتی پژوهشی جاری نهادهای تصمیم‌گیر دولتی هستند که براساس اطلاعات پژوهشی کامل و رسمی می‌توانند تصمیم‌گیری‌های کلان پژوهشی انجام دهند. با توجه به غیررسمی بودن سایت‌های شبکه اجتماعی، تاکنون به نقش آن‌ها در فرایند مدیریت اطلاعات پژوهشی کمتر توجه شده است. البته همین موضوع فرصت بزرگی را برای سازمان‌ها در جهت استفاده از این سایت‌ها به عنوان منبعی برای دسترسی به اطلاعات پژوهشی مورد نیاز خود فراهم می‌سازد. اکنون این مسئله پیش می‌آید که سایت‌های شبکه اجتماعی پژوهشی تا چه اندازه می‌توانند نیاز این گونه سازمان‌ها را تامین کنند. بنابراین هدف این پژوهش، بررسی کارکرد این گونه سایت‌ها برای تامین نیاز اطلاعاتی پژوهشی سازمانی است. با توجه به این‌که سامانه‌های اطلاعاتی پژوهشی جاری در بافتی رسمی برای پاسخگویی به نیازهای اطلاعاتی سازمانی و همچنین ملی، و به صورت کلی مدیریت اطلاعات پژوهشی، ایجاد گردیده‌اند. از این رو در پژوهش حاضر ابتدا کارکردها و خروجی‌های مورد انتظار این سامانه‌ها به عنوان نیازهای اطلاعاتی پژوهشی سازمانی شناسایی شده است. سپس، اقلام اطلاعاتی را که می‌توان از ریسرچ‌گیت (به عنوان مورد مطالعه) برای یک مؤسسه پژوهشی نمونه (در این پژوهش، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران) استخراج کرد، بررسی شده و در نهایت، کارکرد شبکه اجتماعی پژوهشی ریسرچ‌گیت در پاسخ به نیازهای اطلاعاتی پژوهشی سازمانی مورد تحلیل قرار گرفته است. با توجه به بررسی‌های انجام شده، می‌توان گفت سایت‌های شبکه اجتماعی پژوهشی به خاطر ماهیت غیر رسمی خود، به‌روز نبودن برخی از شاخص‌ها، و وجود محدودیت‌هایی در تنظیم گزارش‌ها نمی‌توانند در حال حاضر جایگزین سامانه‌های مدیریت اطلاعات پژوهشی جاری شوند، هر چند می‌توان از آن‌ها به‌عنوان سامانه‌های مکمل سامانه‌های اطلاعاتی پژوهشی جاری استفاده کرد. البته اگر محدودیت‌ها و چالش‌های اشاره شده رفع گردند، سایت‌های شبکه اجتماعی پژوهشی تا اندازه‌ای می‌توانند برای تامین نیازهای اطلاعاتی سازمانی به‌کار گرفته شوند.