بررسی و پیشنهاد شاخص‌های تاثیر پژوهش در ایران

بررسی و پیشنهاد شاخص‌های تاثیر پژوهش در ایران
تاریخ: 
دى ۱۳۹۵
نوع طرح پژوهشی: 
وضعیت طرح: 
دسته‌بندی موضوعی: 
چکیده: 

امروزه دغدغه اصلی سیاست‌گذاران پژوهشی، حصول اطمینان از اثربخشی پژوهش‌ها است. این دغدغه در واژه «تاثیر‌مدار» (impact orientation) نمود یافته و جهت توصیف سازمان‌هایی به کار برده می‌شود که به منظور ایجاد تاثیرات مطلوب در محیط مدیریت می‌شوند، نه فقط برای تولید برونداد (Smith & Sutherland 2002). «تاثیر‌مدار» بودن به معنای این است که بیش‌ترین اهمیت به «میزان اثربخشی پژوهش‌ها» با نگاه به چشم‌انداز دست‌یابی به تاثیر صورت پذیرد (Springer-Heinze et al. 2003). رئیس فرهنگستان علوم ایران نیز معتقد است «علم اگر سود نداشته باشد علم نیست» (داوری اردکانی، ۱۳۹۰:۳۷). نظر به رشد چشمگیر کمیت پژوهش‌های کشور طی سه دهه اخیر، تاکید سیاست‌گذاران عالی‌رتبه ایران بر «اثربخشی پژوهش‌ها» این پرسش مطرح می‌شود که «اثربخشی پژوهش‌های فزاینده کشور به چه میزان بوده است؟» انواع تاثیرات مورد انتظار از پژوهش را می‌توان در حوزه‌های گوناگون بررسی کرد و در این خصوص در محافل علمی، دانشگاهی، و حتی سیاسی درباره این که علم و پژوهش چه تاثیرهایی بر توسعه اجتماع داشته‌اند، بسیار بحث می‌شود. اما مسئله اصلی این است که چگونه می‌توان این تاثیر را سنجید. پیش از هر چیز باید شاخص‌های گوناگون متاثر از پژوهش شناسایی کرد. زیرا تنها در این صورت است که سیاست‌گذاران می‌توانند از تاثیر پژوهش بر عرصه‌های گوناگون آگاه شوند و پس از آن تصمیم‌های درست‌تری بگیرند. طی چند دهه اخیر، ایران از لحاظ کمیت پژوهش رشدی چشمگیر و بسیار بیش‌تر از رشد میانگین جهانی را تجربه نموده، به طوری که سایمگو ۲۰۰۷ گزارش کرده است، در سال ۲۰۱۱ بیش از ۴۷ برابر سال ۱۹۹۶ تولید علم داشته و طبق پیش‌بینی همین موسسه در سال ۲۰۱۸ در جایگاه چهارم جهان قرار خواهد گرفت (SCImago 2007) است. با این حال دغدغه اصلی سیاست‌گذاران پژوهشی حصول اطمینان از موثر واقع شدن پژوهش‌ها در دستیابی به اهداف توسعه است. در عرصه پژوهش، بیش‌ترین اهمیت به معنای اثربخشی فرایند پژوهش در پیشبرد اهداف توسعه داده شده و تصمیم‌گیری‌ها باید با نگاه به چشم‌انداز دست‌یابی به تأثیر صورت پذیرد (Springer-Heinze et al. 2003).

پژوهش حاضر از نوع تحلیل- توصیفی بوده که با هدف شناسایی عرصه‌ها و شاخص‌هایی که پژوهش می‌توانند بر آنها تاثیرگذار باشند، انجام می‌شود. این پژوهش با استفاده از بررسی نوشته‌ها به شکلی نقادانه به بررسی این شاخص‌ها پرداخته می‌شود. در گام بعدی باید دید این شاخص‌ها در ایران بر چه زمینه‌هایی تاثیرگذار هستند.

طبقه بندی موضوعی: 
فایل پیوست: 
استناد: 
خسروی، مریم. ۱۳۹۵. بررسی و پیشنهاد شاخص‌های تاثیر پژوهش در ایران. تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.

افزودن دیدگاه

پشتیبانی فنی