کارگاه آموزشی «ارتقای رویتپذیری پژوهشگران و اعضای هیئت علمی» در دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد
کارگاه آموزشی «ارتقای رویتپذیری پژوهشگران و اعضای هیئت علمی دانشگاه» با هدف تبیین مفاهیم، مؤلفهها و الزامات ارتقای رویتپذیری علمی پژوهشگران و بررسی راهکارهای تقویت حضور و اثرگذاری آنان در محیطهای علمی و دیجیتال، با تدریس دکتر محمد حسنزاده رئیس و همکاری دکتر بهروز رسولی، عضو هیئت علمی ایرانداک برگزار شد.
در این کارگاه، ابعاد مختلف رویتپذیری پژوهشگران و نقش آن در توسعه ارتباطات علمی، افزایش قابلیت کشف آثار پژوهشی و تقویت اثرگذاری فعالیتهای علمی مورد بررسی قرار گرفت.
تأکید بر مدیریت هویت علمی پژوهشگران
یکی از محورهای اصلی این برنامه، مدیریت و یکپارچهسازی هویت علمی پژوهشگران بود. در این بخش، اهمیت استانداردسازی نام پژوهشگر، وابستگی سازمانی و استفاده صحیح و هماهنگ از شناسههای علمی از جمله ORCID، Scopus Author ID، Web of Science، Google Scholar و OpenAlex تشریح شد.
همچنین تأکید شد که ایجاد یک هویت علمی پایدار و قابل شناسایی، از الزامات اساسی برای انتساب صحیح آثار پژوهشی، تجمیع سوابق علمی و افزایش قابلیت مشاهده و بازیابی اطلاعات پژوهشگران در پایگاههای علمی است.
بررسی مؤلفههای رویتپذیری پژوهشی
در ادامه، مؤلفههای مختلف رویتپذیری پژوهشگران شامل هویت علمی، قابلیت کشفپذیری، کیفیت فرادادههای پژوهشی، حضور دیجیتال، دسترسیپذیری آثار، شبکههای علمی، تعاملات پژوهشی و اثرگذاری مورد بررسی قرار گرفت.
همچنین موضوع بهینهسازی صفحات پژوهشگران، ارتقای حضور آنان در محیط وب، استفاده از اصول Academic SEO و ضرورت توجه به کیفیت اطلاعات و فرادادههای آثار پژوهشی مطرح شد.
نقش مخازن سازمانی و زیرساختهای اطلاعاتی
در بخش دیگری از کارگاه، نقش کتابخانهها، مخازن سازمانی و زیرساختهای اطلاعاتی پژوهش در ارتقای رویتپذیری پژوهشگران مورد توجه قرار گرفت.
بر این اساس، تأکید شد که مخازن سازمانی علاوه بر ایفای نقش در نگهداری و دسترسپذیری آثار علمی، میتوانند بهعنوان یکی از اجزای مهم زیرساخت رویتپذیری و توسعه خدمات اطلاعاتی پژوهشگران مورد استفاده قرار گیرند.
همچنین موضوعاتی از قبیل استانداردسازی فرادادهها، نقش شناسگرها، ارتباط میان شناسههای پژوهشگر و آثار علمی و توسعه دسترسی به محتوای پژوهشی مورد بررسی قرار گرفت.
بررسی ظرفیتهای هوش مصنوعی
از دیگر موضوعات مطرحشده در این برنامه، کاربردهای هوش مصنوعی در مدیریت و ارتقای رویتپذیری پژوهشگران بود.
در این بخش، ظرفیتهایی همچون تطبیق و تشخیص هویت پژوهشگران، بهبود و غنیسازی فرادادههای پژوهشی، شناسایی حوزههای تخصصی، تحلیل شبکههای علمی، شناسایی ظرفیتهای همکاری و ارائه پیشنهادهای مبتنی بر داده مورد بررسی قرار گرفت.
همچنین مفهوم گراف دانش پژوهشگر و نقش آن در ایجاد ارتباط میان پژوهشگران، آثار علمی، حوزههای تخصصی، پروژهها، سازمانها و شبکههای علمی تشریح شد.
معرفی شاخص رویتپذیری پژوهشگر
در ادامه، چارچوب پیشنهادی امتیاز رویت پذیری پژوهشگر بهعنوان ابزاری برای ارزیابی وضعیت رویتپذیری پژوهشگران معرفی شد.
این چارچوب با توجه به مؤلفههایی از جمله هویت علمی، قابلیت کشف، حضور دیجیتال، محتوای پژوهشی، شبکه علمی و اثرگذاری، امکان شناسایی نقاط قوت و زمینههای نیازمند بهبود در وضعیت رویتپذیری پژوهشگران را فراهم میکند.
در این زمینه تأکید شد که استفاده از چنین شاخصی باید با هدف شناخت وضعیت موجود، شناسایی شکافها و برنامهریزی برای بهبود صورت گیرد و نباید صرفاً به ایجاد رتبهبندی و مقایسه عددی میان پژوهشگران منجر شود.
در بخش پایانی کارگاه، ارتباط میان رویتپذیری، هوش پژوهشی و اثرگذاری مورد بررسی قرار گرفت.
بر اساس مباحث مطرحشده، ارتقای رویتپذیری میتواند زمینهساز افزایش قابلیت کشف آثار، توسعه تعاملات علمی، شکلگیری همکاریهای جدید، افزایش استفاده از نتایج پژوهش و در نهایت تقویت اثرگذاری علمی، اجتماعی، سیاستی و اقتصادی پژوهشها شود.
در این چارچوب، مسیر تحول رویت پذیری بهعنوان یکی از رویکردهای قابل توجه در مدیریت نوین پژوهش و توسعه زیرساختهای اطلاعاتی دانشگاهها مورد تأکید قرار گرفت.
برگزاری این کارگاه در راستای توجه به الزامات نوین مدیریت پژوهش، توسعه زیرساختهای اطلاعاتی، ارتقای حضور علمی پژوهشگران و تقویت زمینههای استفاده و اثرگذاری از نتایج پژوهش انجام شد.
در پایان، به پرسش های حاضرین پاسخ داده شد.
این کارگاه روز چهارشنبه ۱۵ مهرماه ۱۴۰۵ در سالن شهید مطهری دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد.
