هدف گفتاری و هدف واقعی (۱۴ فروردین ۱۳۹۷)

   دوگانه‌های بسیاری برای هدف‌ها گفته می‌شوند که یکی از آنها دوگانه هدف گفتاری در برابر هدف واقعی است. هدف‌های گفتاری که همواره بلند و دلنشین‌اند، هدف‌هایی هستند که گفته یا نوشته می‌شوند. از سوی دیگر هدف‌های واقعی، هدف‌هایی هستند که دنبال می‌شوند. این هدف‌ها گاهی با هدف‌های گفتاری هم‌خوانی و هم‌راستایی ندارند. چگونه می‌توان پی برد که کدام هدف‌ها گفتاری و کدام واقعی هستند؟ بهترین و کوتاه‌ترین راهی که می‌توان هدف‌های گفتاری را از هدف‌های واقعی بازشناخت، چگونگی تخصیص منابع برای دست‌یابی به هدف‌هاست. به گفته دیگر باید دید منابع ملی و سازمانی به کدام هدف‌ها تخصیص پیدا می‌کنند؟ همان‌ها هدف‌های واقعی هستند، اگر چه درباره آنها سخنی به میان نیامده باشد. تخصیص بودجه به سازمان‌ها در سازمان برنامه و بودجه نیز هدف‌های واقعی کشور را به درستی نشان می‌دهد.

   در همه اسناد بالادست و سیاستی کشور، گسترش پژوهش و اقتصاد دانش‌بنیان، هدفی است که بر آن پافشاری شده و شاید بتوان گفت، زیربنای بیشتر این اسناد است. اگر این هدفِ گفتاری بخواهد هدفی واقعی باشد، ناگزیر باید منابع بسنده‌ای بدان تخصیص یابد، وگرنه از هدف واقعی دور خواهد بود.

   در سال گذشته ۸۴ درصد بودجه ایراندک تخصیص داده و پرداخت شد. پژوهشگاه‌های ملی دیگر نیز کمابیش دریافتی در همین اندازه داشته‌اند. هر چند کمبودهای مالی دولت بسیار روشن است،‌ ولی آیا پژوهشگاه‌ها همان خط مقدم پژوهش و فناوری نیستند که همه اسناد بالادست بر گسترش کار و افزایش سهم آنها از منابع مالی سخن می‌گویند؟ کاهش تخصیص بودجه به پژوهشگاه‌های ملی نشان می‌دهد که هنوز باید در پی واقعی کردن هدف‌ گسترش پژوهش و اقتصاد دانش‌بنیان بود. اگر بناست این بخش، موتور توسعه و پیشرفت باشد؛ بدون تخصیص درستِ منابع به آن چیزی دستگیر کشور نخواهد شد و این حلوا گفتن‌ها دهانی را شیرین نخواهد ساخت.